In de actualiteit

Eind vorig schooljaar werden de omzendbrief SO/2015/01 (leerlingenstages, observatieactiviteiten en praktijklessen op verplaatsing in het voltijds gewoon secundair onderwijs en BuSO OV4) en de omzendbrief SO/2019/01 (duaal leren en de aanloopfase) aangevuld met een passage dat een zelfstandige een werkgever wordt bij de aanstelling van een stagiair of een leerling in een traject duaal leren. Als gevolg hiervan moet aan de federale welzijnswetgeving voldaan worden en diende er dus een aansluiting te gebeuren bij een externe dienst voor preventie en bescherming op het werk (EDPBW). Er was als bijlage bij de omzendbrief ook een afsprakenkader toegevoegd dat was opgemaakt in onderling overleg met de onderwijsverstrekkers en de FOD WASO.

Tijdens de zomervakantie kwam deze denkvisie ter discussie en bleek de aansluiting bij een EDPBW voor drempels te zorgen bij de eenmanszaken.

FOD WASO heeft daarop de beslissing genomen om de verplichting tot een aansluiting bij een EDPBW los te laten zodat eenmanszaken nog kunnen fungeren als stageplaats of leerwerkplek. Belangrijk hierbij is wel dat de welzijnswetgeving uiteraard van toepassing blijft. Een stagegever (ook een eenmanszaak) moet er altijd voor zorgen dat een leerling in veilige en gezonde omstandigheden stage kan lopen of een duaal leertraject kan volgen.

Als gevolg hiervan werd de desbetreffende passage en het bijhorende afsprakenkader verwijderd uit de twee bovenstaande omzendbrieven.

Het debat over een nieuw afsprakenkader is momenteel nog volop gaande en we streven ernaar om een duurzame oplossing te vinden waar alle betrokken partijen zich kunnen in vinden. Het nieuwe afsprakenkader zal – zodra definitief - gecommuniceerd worden via onze GO!-nieuwsbrief, de virtuele ruimtes van de PBD GO! en de omzendbrieven van het departement onderwijs.

In het voorontwerp van decreet opheffing centra deeltijds beroepssecundair onderwijs, tempering uitgaven volwassenenonderwijs, en programmatie en rationalisatie in basisonderwijs en secundair onderwijs werd, met de tweede principiële goedkeuring, een belangrijke wijziging doorgevoerd ten opzichte van de vorige versie met betrekking tot de programmaties van structuuronderdelen in het SO en het BuSO OV3 en OV4 (inclusief duaal leren) waar we graag de aandacht op vestigen.

Voor wat betreft programmaties van structuuronderdelen SO en structuuronderdelen BuSO OV3 en OV4 (inclusief duaal leren) met het oog op de schooljaren 2027-2028 en 2028-2029 die moeten aangevraagd worden volgend schooljaar (2026-2027) en het schooljaar daarop (2027-2028) zijn er geen vrije programmaties meer mogelijk. Voor alle programmatieaanvragen zal een goedkeuring van de Vlaamse Regering vereist zijn. Enkel na goedkeuring van de Vlaamse Regering zal een structuuronderdeel ingericht kunnen worden.

Naast de bestaande criteria waarop de Vlaamse Regering zich baseert om een beslissing te nemen komt er een extra criterium namelijk de doorstroomkansen naar de arbeidsmarkt of het hoger onderwijs bij structuuronderdelen van de derde graad SO en BuSO OV4 en de doorstroomkansen naar de arbeidsmarkt bij structuuronderdelen van de kwalificatiefase of integratiefase van opleidingsvorm 3.

Daarnaast worden ook een aantal bijkomende voorwaarden opgelegd:

• Scholen die de toepasbare rationalisatienorm niet bereiken kunnen geen programmaties van structuuronderdelen aanvragen.

• De minimumnorm van 5 leerlingen (enkel van toepassing in het gewoon SO) moet behaald worden in het eerste opstartjaar van programmatie op 1 oktober. Het gedoogjaar vervalt.

Deze wijziging is niet van toepassing op de programmaties van 1B en de niet-niche basisopties van 2B in scholen voor gewoon SO en scholen van opleidingsvorm 4 waar geen type 9 wordt aangeboden en op de programmatie van structuuronderdelen die het gevolg zijn van een manifeste overmachtsituatie. Dit blijven vrije programmaties. De wijziging is ook niet van toepassing op de structuuronderdelen in OV4, type 5 die buiten het principe van de programmatie vallen.

De deadline voor het indienen van programmaties van structuuronderdelen zal ook volgend schooljaar 15 januari zijn, concreet dus 15 januari 2027 in plaats van 30 november 2026.

Ten slotte geven we mee dat dit gaat over regelgeving die nog niet definitief is. De stand van zaken rond het beleidsproces van dit voorontwerp van decreet kan je steeds terugvinden op de beleidspagina.

Graag vestigen we de aandacht op een gewijzigde interpretatie van het regelgevend kader rond overzitten in het 2e leerjaar van de 3e graad bso - arbeidsmarktfinaliteit.

Tot voor kort was het zo dat een leerling (uit een niet-gemoderniseerde studierichting) enkel kon overzitten in een gemoderniseerde opleiding als die een andere benaming had.

Bijvoorbeeld:

Leerling x heeft het studiegetuigschrift 2de leerjaar 3de graad elektrische installaties (oud). Leerling x kon niet overzitten in elektrische installaties (gemoderniseerd). Waarom niet? Zelfde benaming.
Leerling y heeft het studiegetuigschrift 2de leerjaar 3de graad mechanisch onderhoud (oud). Leerling y kon wel overzitten in preventief onderhoud machines en installaties (gemoderniseerd). Waarom wel? Andere benaming.

Dit onderscheid wordt nu opgeheven! Als een leerling het OK3 diploma nog niet heeft behaald, kan hij/zij vanaf nu steeds overzitten.

Het regelgevend kader kan je terugvinden in omzendbrief SO 64 onder punt 3.14. Overzitten van een leerjaar:

“In het tweede leerjaar van de derde graad bso – arbeidsmarktfinaliteit kan een leerling steeds overzitten in een structuuronderdeel waarin de leerling nog geen diploma OK 3 heeft behaald.”