Verzameldecreet

De Vlaamse Regering hecht haar principiële goedkeuring aan de voorontwerpen van amendement bij het ontwerpdecreet over de opheffing van de centra voor deeltijds onderwijs en programmatie en rationalisatie in het basisonderwijs en het secundair onderwijs. Een eerste amendement creëert een rechtsgrond voor de uitwisseling van persoonsgegevens in het kader van de ziektecontrole van de personeelsleden van het onderwijs. Een tweede amendement wijzigt de ingangsdatum van het ontwerpdecreet over de opheffing van de centra voor deeltijds onderwijs en programmatie en rationalisatie in het basisonderwijs en het secundair onderwijs naar 1 januari 2027.

Deze amendementen vormen dus een aanvulling op het lopende ontwerpdecreet zelf en zullen dus worden geïntegreerd. Over deze voorontwerpen van regeringsamendement wordt onder ander nog het advies ingewonnen van de Raad van State.

De amendementen kan je via deze link nalezen.

Na het advies van de Raad van State, heeft de Vlaamse regering dit voorontwerp van decreet een laatste keer principieel goedgekeurd.

Op een aantal punten verschilt deze versie van de versie waarover werd onderhandeld en waarover het GO! een protocol van niet-akkoord heeft gegeven:

a) de wijziging die initieel was opgenomen in artikel 17 van dit voorontwerp van decreet met betrekking tot de tempering van de groei in het volwassenenonderwijs zoals goedgekeurd op de Vlaamse regering van 3 april 2026, werd verplaatst naar het programmadecreet bij de aanpassing van de begroting 2026 van 10 juli 2026.

b) artikel 9 en 91 (voorheen 92) over de programmatiestop type 5 werden eveneens geschrapt ten gevolge van het advies van de Raad van State. Er kunnen dus nieuwe scholen en vestigingsplaatsen van type 5 geprogrammeerd worden als de Vlaamse regering de aanvragen goedkeurt.

c) artikel 72 (voorheen 74) – rationalisatienorm secundair onderwijs:

° In de memorie is, op vraag van de Raad van State, bijkomende toelichting over de criteria voor het bepalen van de rationalisatienorm toegevoegd. De Raad van State vraagt ook om een minimum- en maximumleerlingenaantal in de decreettekst of de memorie op te nemen. Dit is opgenomen zowel in het decreet en als in de memorie. Het gaat om een minimumaantal regelmatige leerlingen binnen een vork van één tot en met twintig. Concreet houdt dat in dat vanaf schooljaar 2030-2031 er een bijkomende rationalisatienorm is op niveau van structuuronderdelen:
- niet voor eerste graad;
- wel voor tweede graad;
- wel voor derde graad;
- wel voor het derde leerjaar van de derde graad;
- toepassing per vestigingsplaats.

Een van de belangrijkste wijzigingen na het advies van de Raad van State is dat de decreettekst nu zelf bepaalt dat de normen zich binnen een vork van 1 tot 20 leerlingen moeten bevinden. De concrete norm is nog niet bekend.
Die zal later door de Vlaamse regering worden vastgelegd via uitvoeringsbesluit op basis van:
- discipline;
- graad;
- financiering (uren-leraar);
- mate van samenzetbaarheid;
- aantal structuuronderdelen binnen de matrix;
- doorstroomkansen arbeidsmarkt en hoger onderwijs.

De echte impact is vandaag nog niet volledig in te schatten.
Het decreet creëert het kader maar het zal het toekomstig uitvoeringsbesluit zijn dat hierover pas echt duidelijkheid zal brengen.

° N.a.v. het advies van de Raad van State is ook de inwerkingtreding van de artikelen over de rationalisatienorm bijgestuurd: de normen treden in werking vanaf het schooljaar 2030-2031. De Raad van State vindt het in het kader van de vrije keuze problematisch dat een structuuronderdeel volledig kan verdwijnen als geen enkele school de rationalisatienorm haalt en schoolbesturen niet overeenkomen wie het aanbod verder mag organiseren. Volgens de Raad mag de overheid die verantwoordelijkheid niet volledig bij de schoolbesturen leggen en moet er een regeling zijn die minstens één aanbod garandeert, eventueel via een beslissing van de Vlaamse regering.

° Er wordt echter door de Vlaamse regering niet ingegaan op de opmerking van de Raad van State om als Vlaamse regering de beslissing te nemen in het geval schoolbesturen er onderling, zelfs na bemiddeling, niet uit geraken wie de vrije keuze mag garanderen. Er zijn, volgens de Vlaamse regering, geen objectieve criteria waarop een dergelijke beslissing zou kunnen worden gebaseerd.
Concreet betekent dat, in onze lezing, wanneer er geen akkoord is binnen het officieel onderwijs, het aanbod ophoudt te bestaan zonder meer. Dit kan bezwaarlijk onder de noemer 'rationalisatie' geplaatst worden. Het feit dat het decreet geen finale arbitrage voorziet, wat kan leiden tot afbouw van alle betrokken structuuronderdelen binnen het officieel onderwijs, is niet waar het GO! voor gepleit heeft in haar protocol van niet-akkoord na de onderhandelingen.

De artikelen over rationalisatie kunnen we als volgt samenvatten:

Welke studierichtingen krijgen welke norm?
Nog onbekend. De Vlaamse regering moet de concrete normen nog vastleggen via uitvoeringsbesluit.

Wat is de timing voor de inwerkingtreding?
normen van toepassing vanaf schooljaar 2030-2031;
eerste meting februari 2031;
eventueel gedoogjaar 2031-2032;
eerste verplichte afbouw mogelijk vanaf schooljaar 2032-2033.

Wat gebeurt als schoolbesturen geen akkoord bereiken?
Dan dient er overleg gepleegd te worden door de betrokken schoolbesturen en kan op vraag van de betrokken schoolbesturen bemiddeling gebeuren door, ons geval, het GO!. Indien geen akkoord dan worden alle betrokken structuuronderdelen afgebouwd.
Dat is ook precies het punt waarop de Raad van State kritiek formuleerde. In de nota aan de Vlaamse regering staat dat de Raad van State het problematisch vond dat het aanbod volledig kan verdwijnen wanneer schoolbesturen er niet uit raken. De Vlaamse regering heeft expliciet beslist die opmerking niet te volgen en heeft geen regeling opgenomen waarbij de Vlaamse regering of een andere instantie finaal beslist. Het spreekt voor zich dat het GO! dit betreurt wegens haaks staande op het garanderen van de vrije keuze.

d) artikel 74 en 90 (voorheen 76 en 93) – afbouw melden uiterlijk op 1 maart en mogelijk bezwaar betrokken personen tegen afbouw die niet geleidelijk gebeurt.
° De Raad van State vraagt om hier bijkomende toelichting toe te voegen over de aard en draagwijdte van het bezwaar dat betrokken ouders en meerderjarige leerlingen kunnen indienen. Deze toelichting is toegevoegd in de memorie. In de decreettekst is ook de gevraagde delegatie naar de Vlaamse regering toegevoegd voor de procedure bij een dergelijk bezwaar.

e) artikel 98 en 110 (voorheen 101 en 113) opt in voor LBV
° De Raad van State stelt vragen bij de regeling waarbij levensbeschouwelijk onderwijs in duaal leren in scholen alleen aangeboden wordt als ouders of betrokken personen daarom vragen. Voor het officieel onderwijs vindt de Raad dat levensbeschouwelijk onderwijs volgens de Grondwet binnen het normale lessenrooster moet vallen. Een regeling “bovenop” de schoolcomponent kan daarmee op gespannen voet staan.
Voor het officieel onderwijs heeft de Vlaamse regering de regeling naar aanleiding van de Raad van State verduidelijkt. Het is niet de doelstelling dat die leerlingen buiten de normale schooltijd levensbeschouwelijk onderwijs krijgen. Daarom wordt bepaald dat de schoolcomponent wordt uitgebreid met twee uur levensbeschouwelijk onderwijs binnen de normale schooltijd.


Het huidige voorontwerp, de Memorie van Toelichting en de bijhorende nota aan de Vlaamse regering is via deze link raadpleegbaar.

In een volgende beleidsfase zal dit voorontwerp worden ingediend bij het Vlaams parlement waar het zal besproken en behandeld worden in de commissie Onderwijs en finaal in de plenaire vergadering.

Het decreet, dat een voorstel van decreet was vanuit de meerderheidspartijen en dat met spoed behandeld en gestemd werd op 15 juli 2026, bevat een beperkt aantal technische artikelen:

• het decreet waarborgt dat ouders die gebruikmaken van de voorrang voor Nederlandstalige ouders in het tweetalige gebied Brussel-Hoofdstad Nederlandskundig zijn. Kinderen van wie ministens één ouder het Nederlands beheerst, krijgen zo beter toegang tot het Vlaamse onderwijs in Brussel. 

• de inwerkingtreding van het decreet van 17 mei 2019 wat het inschrijvingsrecht betreft, wordt uitgesteld met twee schooljaren voor het buitengewoon onderwijs. 

• het extra werkingsbudget voor de B-stroom wordt geflexibiliseerd in het geval van verplichte afbouw van een school.

Het decreet treedt in werking vanaf 1 september 2026.

Het goedgekeurde decreet kan je via deze link raadplegen.

Na adviezen van de VLOR en van de SERV, en na onderhandelingen met de sociale partners, heeft de Vlaamse Regering opnieuw haar principiële goedkeuring gegeven aan dit voorontwerp van decreet.

Er zijn, na de onderhandelingen, wel andere wijzigingen gebeurd ten opzichte van de onderhandelde versie van het ontwerpdecreet waar we tevreden mee zijn, onder andere:

•  in de artikelen over de erkenningsaanvraag voor een nieuwe school is deadline voor het indienen van de aanvraag verschoven van 1 februari naar 1 maart

•  in de artikelen over de programmatiestop voor type 5 is een uitzondering voorzien voor programmatie van vestigingsplaatsen in geval van een verhuis en overmacht

• in de artikelen over de sluiting of afbouw van een school of onderdeel van school is de verplichte melding verschoven van 15 februari naar 1 maart.

•  in het artikel over het extra werkingsbudget voor BSO en B-stroom is een verduidelijking toegevoegd dat de overige scholen van dezelfde schoolbesturen in dezelfde gemeente geen gelijktijdige leerlingendaling mogen hebben in de betrokken structuuronderdelen waarbij de omvang van de daling toelaat dat de school met de leerlingenstijging de norm bereikt

• in het artikel over de rationalisatienorm gebeurde een aanvulling waardoor duidelijk is dat de rationalisatienorm wordt toegepast op de gehele tweede graad (3de en 4de leerjaar) en de gehele derde graad (5de en 6de leerjaar) en voor de derde leerjaren van de derde graad apart, en niet langer alleen op het eerste leerjaar van de tweede en de derde graad

•  in het artikel over de berekening van de omkadering na de inkanteling van de CDO gebeurt een wijziging waardoor voor de berekening voor de omkadering in de scholen waarin een CDO opgaat, of de scholen die nieuw worden opgericht, in schooljaar 2027-2028 geteld zal worden alsof de inkanteling of oprichting al gebeurd was op 1 februari 2027. Er is één uitzondering voorzien: voor de berekening voor de omkadering voor de levensbeschouwelijke vakken wordt de teldatum vastgelegd op 1 oktober 2027

• in het artikel over de inwerkingtreding gebeurde een wijziging aan de inwerkingtreding van het decreet, die voorzien was op 1 september 2026. Het decreet treedt in werking op 1 september 2027 voor de artikelen i.v.m. de inkanteling van de CDO en de artikelen i.v.m. de rationalisatienorm voor structuuronderdelen voor de eerste graad van het secundair onderwijs. De artikelen i.v.m. de rationalisatienorm voor structuuronderdelen voor de tweede en de derde graad van het secundair onderwijs treden in werking op 1 september 2028. De opheffing van de CDO wordt op deze manier qua timing beter afgestemd op de introductie van de groeifase, en de invoering van de rationalisatienorm voor structuuronderdelen wordt op deze manier qua timing beter afgestemd op de bijsturing n.a.v. de screening van de matrix.

• gezien de specifieke situatie van duaal leren, waarbij de werkplekcomponent minstens 14 uur per week bevat, wordt een aangepaste regeling met betrekking tot levensbeschouwelijk onderwijs voorzien.

  Concreet gaat het over het aanbieden van levensbeschouwelijk onderricht dat in duaal leren dat zal worden vormgegeven als een opt-in. Levensbeschouwelijk onderwijs wordt met andere woorden aangeboden als ouders/betrokken personen hierom verzoeken. In dat geval wordt voor die leerlingen het lessenpakket uitgebreid met 2 uur levensbeschouwelijk onderwijs. Leerlingen  zullen ook niet langer LO moeten volgen.  Hierdoor kan er ook in voltijdse scholen meer tijd besteed worden aan beroepsgerichte vakken in duaal leren.

Via deze link kan je het voorontwerp, de Memorie van Toelichting en de bijhorende nota aan de Vlaamse regering nalezen.

De onderhandelingen over dit voorontwerp van decreet werden afgerond, het GO! gaf een protocol van niet-akkoord.

We stellen in ons uitgebreide protocol vast dat het officieel onderwijs door dit voorontwerp van decreet opnieuw zwaar getroffen wordt. Ook het voorontwerp van decreet tot wijziging van diverse onderwijsdecreten wat betreft de  flexibilisering van de organisatie van de levensbeschouwelijke vakken heeft in verhouding een veel grotere impact op het officieel onderwijs dan op het vrije gesubsidieerde onderwijs. Deze flexibilisering (waarvan we het doel, nl. de  organiseerbaarheid voor onze directies verbeteren, zeker kunnen steunen) gaat gepaard met een besparing van 100 miljoen euro die grotendeels aan de kant van het officieel onderwijs zal vallen. Het Gemeenschapsonderwijs zelf werd eerder ook al geconfronteerd met het schrappen van de bijkomende omkadering vanuit het beleidsdomein

Onderwijs voor de kinderdagverblijven van de scholengroep Brussel. Afhankelijk van de keuze van maatregelen om 159 miljoen euro (op kruissnelheid) in het secundair onderwijs te besparen, zou het officieel onderwijs/het Gemeenschapsonderwijs disproportioneel harder getroffen kunnen worden. Berichten over ingrijpende besparingen in het deeltijds kunstonderwijs, voor het Gemeenschapsonderwijs disproportioneel zwaarder in Brussel, maken de lijst met maatregelen die het officieel onderwijs/het Gemeenschapsonderwijs verhoudingsgewijs zwaarder treffen, zowel qua organisatie als qua besparingen, alleen maar langer. Bovenop dit alles is het Gemeenschapsonderwijs van oordeel dat de bepalingen in het voorliggende voorontwerp van decreet met betrekking tot de rationalisatie van het aanbod in het secundair onderwijs op gespannen voet met de Grondwet staan.

Het integrale protocol kan je nalezen in Op Stapel 2026-07.

De Vlor vraagt met betrekking tot de inkanteling van de Centra voor Deeltijds Onderwijs in het voltijds secundair onderwijs naar waakzaamheid omdat zij een kwetsbaar en divers publiek begeleiden waarvoor intensieve trajectbegeleiding cruciaal is. De raad benadrukt dat deze inkanteling zorgvuldig moet worden voorbereid en ingebed in een langetermijnvisie op duaal leren.

Met betrekking tot het secundair onderwijs begrijpt de Vlor dat de Vlaamse Regering, vanuit haar verantwoordelijkheid voor een doelmatige besteding van publieke middelen, een rationeler studieaanbod wenst en versnippering wil tegengaan. Tegelijk kunnen de voorgestelde ingrepen verregaand zijn en een grote impact hebben op scholen, leerlingen en ouders. Net daarom is een duidelijke onderliggende visie en een zorgvuldig afgewogen onderbouwing noodzakelijk.

Tot slot vindt de Vlor dat de voorgestelde besparing in het volwassenenonderwijs haaks staat op de Vlaamse beleidsambities rond levenslang leren. Ze legt bijkomende druk op een sector die al met eerdere besparingen, hervormingen en lopende evaluaties wordt geconfronteerd, terwijl net nood is aan investeringen en een duidelijke langetermijnvisie.

Het integrale advies kan je via deze link nalezen.

De Vlaamse Regering heeft haar eerste principiële goedkeuring gehecht aan dit voorontwerp van decreet.

Het bevat

• een rationalisatie van het ingericht studieaanbod. Dit gebeurt door de introductie van een bijkomende rationalisatienorm in het gewoon secundair onderwijs. Een rationeler ingericht studieaanbod moet ertoe leiden dat scholen de middelen effectiever inzetten. Het is hierbij belangrijk dat scholen hun middelen maximaal inzetten op de klasvloer.
• vereenvoudigingen, verduidelijkingen en wijzigingen voor programmatie en rationalisatie voor zowel het basisonderwijs als het secundair onderwijs.
• een tempering van de uitgaven in het volwassenenonderwijs.
• de centra voor deeltijds beroepssecundair onderwijs worden als aparte onderwijsinstelling opgeheven en overgeheveld in de structuur van secundaire scholen.
• een aanpassing aan de voorwaarden voor het extra werkingsbudget in het kader van de capaciteitsproblematiek in het gewoon secundair onderwijs.

Dit voorontwerp van decreet wordt voor advies voorgelegd aan de VLOR en aan de SERV. Het wordt ook geagendeerd voor onderhandelingen in Sectorcomité X.

Het voorontwerp van decreet, de memorie van toelichting en de bijhorende nota aan de Vlaamse regering kan je via deze link raadplegen.