Vernieuwde GO! handleiding diversiteit: ‘De school is de enige plek waar al die groepen samenkomen’

Positief omgaan met diversiteit in de klas, dat is de insteek van de handleiding diversiteit van het GO!, die een herziene versie kreeg. ‘De wettelijke kaders, minimumdoelen en leerplannen zijn veranderd sinds we in 2020 samen met collega’s van de pedagogische begeleidingsdienst de handleiding hebben opgemaakt. Dat gebeurde toen als antwoord op de vele vragen uit onze scholen over omgaan met diversiteit’, zegt Jan Fransen, die de herziening coördineerde vanuit de afdeling Beleid en Belangenbehartiging. ‘Daarom was een actualisering nodig. Het doel blijft hetzelfde: scholen een praktisch instrument bieden om positief om te gaan met de etnische, ideologische, filosofische en levensbeschouwelijke diversiteit in de klas.’

De handleiding bestaat uit twee delen, legt Jan uit: ‘We hebben gekozen voor een opdeling tussen een handleiding voor schoolleiders en een voor leraren. Die laatste is concreet met bijvoorbeeld tips voor hoe je klassen kunt inrichten of welke didactische mogelijkheden er zijn.’ Ook omgaan met internationale conflicten, zoals in Oost-Congo en Israël-Palestina of de oorlog tussen Oekraïne en Rusland komt aan bod in de handleiding. ‘Met Parallel Histories leren jongeren bijvoorbeeld vergelijken hoe dezelfde historische gebeurtenis in een Israëlisch en een Palestijns handboek wordt beschreven. Niet eenvoudig, maar bijzonder leerrijk’, legt Jan uit.

De tweede handleiding is gericht op schoolleiders en wil scholen vooral aansporen om een visie en een beleid rond diversiteit op te bouwen. ‘Losse initiatieven zijn goed bedoeld, maar kunnen onbedoeld uitsluiten’, verklaart Jan. ‘Een school die een iftar organiseert maar niets doet voor andere levensbeschouwingen, kan bijvoorbeeld wrevel creëren. Met een visie en beleid waarin alle levensbeschouwingen aandacht krijgen, kunnen scholen dat vermijden. In het GO! zijn alle overtuigingen gelijkwaardig. Dan moet je ze ook gelijkwaardig behandelen.’ Naast de twee handleidingen zijn er praktijkfiches die antwoorden bieden op de vragen rond diversiteit die het vaakst opborrelen in GO! scholen. ‘De fiches vertrekken telkens van een kader: wat staat er in de minimumdoelen en de leerplannen en wat zeggen de wetgeving en recente uitspraken van rechtbanken?’, legt Jan uit. ‘Ook de fiches hebben we grondig geactualiseerd, bijvoorbeeld met het arrest van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens over het verbod op levensbeschouwelijke kentekens. Dat kader vullen we aan met pedagogisch-didactische wenken, zoals hoe je neutraliteit uitlegt aan leerlingen.’

De neutraliteit van het GO! loopt als een rode draad door de handleidingen en de praktijkfiches, en dat is geen toeval. ‘We hebben van de herziening gebruik gemaakt om veel sterker met die blik van neutraliteit te werken’, verklaart Jan. ‘Daarnaast is het belangrijk dat diversiteit een positief gegeven is en geen probleemstelling. De handleiding vertrekt daarom zoveel mogelijk vanuit een opbouwende visie waarin iedereen zich gelijkwaardig voelt. Dat sluit naadloos aan bij het PPGO! én bij de hoge verwachtingen die we in het GO! voor elke leerling koesteren. In de school komen al die groepen met een verschillende achtergrond samen, en het is vaak de enige plek waar ze samenkomen, want eens ze volwassen zijn belanden die jongeren in een multiculturele samenleving waar iedereen op zijn eiland woont. Het is ons doel om de dialoog tussen alle leerlingen te stimuleren op basis van gemeenschappelijke waarden.’