Parallel Histories helpt jongeren praten over gevoelige conflicten

Stefanie: “Samen met Frank Saenen, leerkracht geschiedenis en cultuurwetenschappen aan het Xaveriuscollege in Borgerhout, maakte ik in 2020 een handboekvergelijking over Israël-Palestina. We lieten een Israëlisch en een Palestijns handboek vertalen en gingen daar met onze leerlingen mee aan de slag. Je focust dan niet op wie gelijk heeft, wel op wat elk handboek vertelt en wat het weglaat. Ik dacht: er moeten toch nog collega's zijn die op die manier met geschiedenis werken? Via een artikel op de website van Euroclio, een Europese organisatie voor geschiedenisleerkrachten, kwam ik bij Parallel Histories terecht: een Britse methodiek die conflictgeschiedenis anders aanpakt en jongeren met elkaar in gesprek leert te gaan. Ik testte het uit in de klas en dacht meteen: wauw.”

Stefanie: “Veel collega’s zullen het herkennen: als geschiedenisleerkracht probeer je soms een klasgesprek op gang te brengen door een bron te tonen. Maar al snel haakt de helft af. Parallel Histories werkt anders. Je verdeelt de klas in kleine groepjes en omdat ze te horen krijgen dat ze straks een onderbouwd debat moeten voeren met hun peers, duiken ze écht in die bronnen. ‘Wie is dit?’, ‘Waarom zegt die dat?’ … Ik was aanvankelijk bang dat het moeilijk zou zijn, maar ze beten er zich echt in vast.”

Stefanie: “Een traject met Parallel Histories duurt ongeveer tien lesuren, verdeeld over blokken van minstens twee uur. Na een introductie verdeel je de klas in een ja- en een nee-kamp rond een debatvraag. In kleine groepjes analyseren leerlingen tien bronnen en kiezen ze er twee om hun standpunt te onderbouwen. Dan volgt een eerste oefendebat. Daarna wisselen ze van kamp en werken ze met de bronnen van de andere kant tot aan het slotdebat. Elke stap is belangrijk. Sla je de wissel over, dan laat je leerlingen achter in één narratief. Dat is deontologisch en historisch niet correct.”

Stefanie: “Tijdens het debat moet iedereen spreken. En je zal er misschien versteld van staan: de roepers in de klas hebben vaak weinig te zeggen, omdat ze de bronnen niet grondig gelezen hebben. Stillere leerlingen die het bronnenonderzoek wél gedaan hebben, stellen kritische vragen en komen er sterker uit. Tegen het tweede debat merk ik dat ook de roepers ingelezen zijn, want niemand gaat graag af voor medeleerlingen.”

Stefanie: “Diversiteit is er in elke klas. De vraag is hoe je erover in gesprek gaat. ‘Vandaag hebben we het over racisme’, is vaak te confronterend. Bij Parallel Histories debatteren leerlingen over een conflict dat ver weg of lang geleden speelt. Zo’n spiegelend conflict opent de deur naar hun eigen leefwereld. Bij een debat over de Civil Rights Movement in de Verenigde Staten kwam racisme bij de politie ter sprake. Een Marokkaanse jongen vertelde dat hij heel vaak zijn identiteitskaart moet tonen. Een Aziatische jongen, ook met migratieroots, zei dat hij dat zelden moet doen. Zulke dingen bespreken ze normaal gezien nooit.”

Stefanie: “We leren leerlingen niet wat ze moeten denken, maar hoe. Het gaat erom dat ze even in de schoenen van een ander hebben gestaan. Bij heel gevoelige onderwerpen ga ik op voorhand in gesprek met leerlingen die er via hun roots dicht bij staan. Ik geef hen eerst de kant die voor hen het makkelijkst aanvoelt, maar ze weten dat beide kanten aan bod komen.”

Stefanie: “Ik merk dat leerlingen achteraf een stuk wakkerder omspringen met bronnen. Ze stellen vragen zoals: ‘Waarom staat die bron hier, er zijn toch nog andere visies?’ Dan denk ik: ja, goed zo! Na elke sessie vraag ik via Google Forms ook hun mening. Veel van hen dachten dat ze niet konden debatteren, maar sommigen bleken echt een talent te hebben ontdekt.”

Stefanie: “Op onze school werken we met Parallel Histories in alle vierde- en zesdejaars. Het slotdebat stellen we open voor andere scholen. Dan mixen we de groepen: per kant debatteren leerlingen van drie scholen samen. Ze komen aan in de veronderstelling dat ze er hun school moeten verdedigen, maar wij vragen hen net om samen te werken. Wij zijn een heel multiculturele school, de andere scholen zijn eerder wit. Dat slotdebat is op zich al een kennismaking met diversiteit.”

Stefanie: “Parallel Histories klinkt intensief en het is ook tijdrovend, maar er zit zoveel in. Werk samen met een collega Nederlands of Engels, want ook in de taalvakken moeten leerlingen debatteren. Bovendien sta je als leerkracht niet langer in de vuurlinie, want de leerlingen bespreken de conflicten zelf. Ze zeggen me vaak: ‘Mevrouw, het is keileuk om niet heel de tijd te moeten luisteren, maar dat we het zélf mogen ontdekken.’”