Wat doet een CLB als een school getroffen wordt door een tragedie?

De afgelopen weken werden beide CLB-regio's geconfronteerd met uitzonderlijk zware incidenten. In Buggenhout reed een schoolbus in op een trein: vier mensen kwamen om het leven, waaronder twee leerlingen. In Antwerpen raakte een zesjarige jongen zwaargewond na een aanrijding door een politievoertuig tijdens een schooluitstap.

Voor Sara was het recente busongeval ook persoonlijk een zeer ingrijpend moment. "In al je rollen, maar zeker ook als moeder, is zo’n incident heel confronterend. Ik zag huilende ouders die niet wisten of hun kind bij het ongeval betrokken was of niet. Dat staat op mijn netvlies gebrand." Ze besliste om zelf naar de getroffen school te gaan, iets wat ze niet altijd doet. "Ik voelde dat mijn medewerkers extra steun nodig hadden. Het is hartverscheurend, maar ergens ben ik dankbaar dat we op zo'n moment van betekenis kunnen zijn."

Britt herkent hoe zo’n crisissituaties haar teamleden activeren. "Dit brengt het beste in onze mensen naar boven. Als CLB-directeur hou ik wel wat afstand. Ik ben vooral een klankbord voor mijn medewerkers en zorg voor de communicatie met de scholengroep. De betrokken leerlingen, ouders en directie zijn vaak - begrijpelijk - heel emotioneel. Het is dan onze rol om stabiliteit te bieden. Na zo'n complexe situatie volgt trouwens ook altijd een debriefing: wat kunnen we hieruit meenemen als CLB en als school voor de volgende keer?”

Sara: "Er zijn veel verschillende soorten crisissituaties. Soms gaat het om een individuele leerling: een vermissing, een suïcidepoging of een verontrustende thuissituatie. Maar evengoed is de hele klas of school betrokken, zoals bij een brand bijvoorbeeld.”

Britt: “Voor een CLB ligt de focus altijd op het welzijn van de leerlingen. In een crisissituatie zijn wij aanwezig op school en vangen we de eerste emoties op. Maar we zijn geen hulpverleners voor ouders of leerkrachten, daarvoor bestaan er andere diensten." Toch is de grens niet altijd scherp. "Als je leerkrachten ondersteunt om een boodschap over te brengen in de klas, ben je er natuurlijk ook een stuk voor hén."

Britt: "We gaan altijd zo snel mogelijk naar de school met een kleine ploeg van 2 à 3 mensen. Afhankelijk van de situatie worden verschillende profielen ingezet: psychologen, maatschappelijk werkers, dokters of verpleegkundigen.

Er is ook een crisisnummer binnen de scholengroep. Wanneer een directeur naar dat nummer belt, treedt er een heel proces in werking in nauwe samenwerking met de scholengroep. We kijken dan samen welke communicatie er nodig is en betrekken ook altijd een communicatiedeskundige. En bij twijfel of vragen kunnen we altijd terecht bij de Permanente Ondersteuningscel van de centrale diensten. Zo zijn we zeker dat we niets over het hoofd zien.”

Britt: “In crisissituaties is een duidelijke rolafbakening essentieel, en dat vraagt snelle afstemming. In principe is het de directeur van de school die aan zet is, maar directeurs zijn ook mensen. Ze worden overdonderd door vragen van ouders, emoties van leerlingen en moeten snel beslissingen nemen. Dat is vaak te veel voor één persoon. Wanneer dat het geval is, verdelen we de rollen tussen het CLB en de scholengroep.”

Sara: “Ook leerkrachten zijn in crisissituaties vaak heel sterk emotioneel betrokken, soms waren ze zelf getuige van het incident. Dan is het belangrijk dat je rust kan brengen in de klassen. We helpen leerkrachten nadenken over hoe ze kinderen een plek kunnen geven voor hun verdriet, hoe ze herdenkingsmomenten kunnen begeleiden, maar ook over waarom leerlingen op een bepaalde manier reageren. Toch blijft onze rol vooral adviserend en ondersteunend. De school kent de leerlingen en context het beste, dus zij beslissen uiteindelijk hoe ze het willen aanpakken.”

Crisissituaties trekken soms ook pers aan, en dat compliceert de begeleiding. "Als er media bij betrokken zijn, moet het CLB heel waakzaam zijn," zegt Britt. "Wij antwoorden nooit op schuldvragen in de pers. Journalisten te woord staan laten we volledig over aan de communicatieverantwoordelijke van de scholengroep. Onze rol is vooral om rust te brengen."

Sara: "Na de eerste acute fase is het belangrijk dat er zo snel mogelijk opnieuw rust en structuur komt op school. Voor zowel leerlingen als leerkrachten is het helend om de dagelijkse activiteiten geleidelijk weer op te nemen. Dat betekent niet dat er geen ruimte meer is voor rouw, integendeel. Maar het is niet haalbaar om voortdurend in intense emotie te blijven."

Britt: "Nazorg draait voor ons vooral om normaliseren én om veerkracht. We werken samen met vaste partners zoals het CAW, het Berrefonds en het Rode Kruis, en we beschikken over hulpmiddelen zoals rouwkoffers en draaiboekjes. Kinderen kunnen zoveel meer aan dan we soms denken. Eén ding valt me trouwens elke keer op: scholen die samen iets zwaar hebben meegemaakt, dragen die verbondenheid nog jarenlang mee."