Praktijkvoorbeeld ouderparticipatie: hoe GO! CVO Crescendo pioniert met Nederlands voor ouders op de school van hun kind

"We wisten dat er noden waren in de basisscholen", vertelt directeur Marleen Mast. "Maar hoe komt het dat anderstalige ouders hun weg niet vinden naar het volwassenenonderwijs?"

"Door in gesprek te gaan met onze coördinerend directeurs kregen we meer inzicht," vult talenbeleidscoördinator Frank Delaere aan. "Een deel van de ouders woont hier al vijftien jaar, volgde ooit les, maar door de dagelijkse zorg voor de kinderen in combinatie met gezinstaken is hun Nederlands vaak weggezakt. Dat zijn ouders met ‘taalslijtage’. Andere ouders, overwegend mama’s, gaan weinig de deur uit en vinden moeilijk hun weg naar een CVO, maar zijn wél sterk betrokken bij de school van hun kind. Een derde groep ontdekt via ons project voor het eerst die kans om te leren."

Daarom pioniert GO! CVO Crescendo sinds schooljaar 2023‑2024 met het project ‘School & ouders’. Ze ontwikkelden een taalintegratietraject van 50 lesuren, waarvan 10 uren flexibel inzetbaar zijn per school. Intussen loopt het traject in 9 Mechelse basisscholen — en ook in Zaventem, Tervuren en Hoeilaart gingen scholen ermee aan de slag.

Een van de sleutels zit in de locatie. De lessen hebben plaats op de school van het kind. "We vragen écht ruimte in de school, letterlijk en figuurlijk", zegt Frank. "Ouders komen vaak maar tot aan de schoolpoort. Bij onze lessen verkennen ze de hele school. Ze krijgen les in een klaslokaal, op de speelplaats of, waarom niet, leren bij tijdens een bingo in de gang. Nadat ze zelf gewerkt hebben met een variant van het talenpaspoort, stappen ze ook mee in de instructie van deze oefening bij hun kinderen".

Marleen: "Met onze lessen willen we bewust een band creëren tussen de kinderen, de basisschool, de leerkracht van de kinderen en de ouders, vaak mama’s. De lessen zijn niet voorgeprogrammeerd, maar spelen in op de schoolomgeving. Zo stond er op een van de basisscholen een kerstboom die al weken niet versierd geraakte. Een van onze docenten stelde voor: waarom versieren we die boom niet samen? De mama’s hingen slingers en kerstballen omhoog en leerden zo over lokale tradities. Hun kind kon achteraf zeggen: ‘mijn mama heeft dat gedaan!’ Die fierheid was ontroerend om te zien."

Frank noemt dat incidenteel leren. "Je kan het niet plannen, maar het is even waardevol. Als ouders daarnaast gaandeweg merken dat ze hun kind kunnen begeleiden in leesoefeningen, dan zie je hen groeien. Dan krijg je een wisselwerking tussen ouder, school en CVO die ik onbetaalbaar vind."

Marleen: "Een kind kopieert wat een ouder doet. Als een kind ziet dat z'n ouder een boek probeert te lezen of een oefening probeert te maken, installeer je een leercultuur binnen een familiale context waar een kind trots op is." Het project is volgens Frank dan ook een katalysator. "Via de ouder bevorderen we ook de leermotivatie van het kind. Daarnaast groeit ook de band tussen ouders; medecursisten bouwen samen een sterker netwerk op doordat hun kinderen naar dezelfde school gaan.”

Toch loopt niet alles vanzelf. Frank: "Administratie vormt soms een enorme drempel. Sommige cursisten schrijven we rechtstreeks in, anderen moeten langs het Agentschap Integratie en Inburgering. Dat knelpunt is groot, zeker bij de start van het schooljaar. Een tweede drempel is de kinderopvang. We zien vaak mama’s met een kind in de kleuterklas én een baby in de kinderwagen. Baby’s mogen niet mee in de les en dan haken sommigen af, ook al willen ze graag Nederlandse les volgen. De derde drempel is de lesomgeving zelf. We zijn een lesmodule, geen moedergroep of vrijblijvend koffiemoment. Dat moeten we in het begin even helder stellen. Maar na twee à drie weken zie je ze ineens met een pennenzak toekomen." (lacht)

Marleen: "Het ‘School & ouders’-traject is arbeidsintensief en in elke basisschool anders. Daarom hebben we vanuit GO! CVO Crescendo een aparte projectcoördinator aangesteld. Zonder zo’n coördinator loopt het mis en daarmee lopen we ook leerkansen mis."

Na drie jaar School & ouders in basisscholen kijkt het team van GO! Crescendo CVO verder vooruit. "We kregen al meermaals de vraag of het concept uitrolbaar is naar het secundair onderwijs", vertelt Marleen. "We denken van wel. Al beginnen we bij de eerste graad, want daar liggen de toegankelijkheid en bereikbaarheid van ouders nog het hoogst. Ook voor de ouders van OKAN’ers zien we heel wat mogelijkheden.”

Frank: "In de basisschool richten we ons op ouders die nog contact moeten leggen met de school. In de middelbare school zal het vaker gaan om ouders met wie de school moeilijker in contact komt. We maken ons sterk dat we de school via ons project kunnen ondersteunen in de communicatie over taalremediëring die ze aanbieden." "De context zal anders zijn", zegt Marleen. "De trots van een kind in de lagere school is enorm als ouders op de school zijn. In de puberteit wordt dat al gauw gênant," lacht ze. “Dat neemt niet weg dat we ook daar onze verbindende rol kunnen opnemen.”

De internationale interesse groeit intussen mee. Frank: "We hebben het project al voorgesteld aan Italiaanse en Spaanse bezoekers, en op het Lifelong Learning Platform. De belangstelling is telkens opvallend groot. Het geeft ons nog meer energie om het concept verder te ontwikkelen."