Ja, je hebt (recht op) een GO! account en toegang tot GO! pro.
Contacteer de personeelsdienst van het Huis van het GO!.
Directeurs Katie Steemans en Roos Van Baelen wijzen in dit interview op het grote belang voor leerlingen van kunnen groeien naar autonomie en eigenaarschap als sterke motivator voor het leren, iets waar het GO! vandaag veel belang aan hecht. Het zijn elementen die het freinetonderwijs al jaren uitdraagt. Voor hen valt alles eigenlijk mooi samen nu.
GO! Busleyden Atheneum Mechelen startte in 2008 als een van de eerste scholen in Vlaanderen met secundair freinetonderwijs. Op hun campus Caputsteen volgden toen slechts tien leerlingen de methode. "Op onze school organiseerden we traditioneel en freinetonderwijs lang naast elkaar", zegt directeur Katie Steemans. "Pas in 2017 hebben we als team de keuze gemaakt om enkel voor het freinetverhaal te gaan. Vandaag telt onze school bijna 700 leerlingen, die dus allemaal freinetonderwijs volgen."
Leren doe je niet uit een boek
Om te weten wat freinetonderwijs vandaag betekent, is het goed om even naar de oorsprong te gaan. Célestin Freinet trok begin twintigste eeuw met zijn leerlingen naar buiten. Hij bezocht de kruidenier, de drukker, de boer. In zijn visie moest je de wereld leren kennen door hem te ervaren, niet enkel door er in een boek over te leren.
Die kern is gebleven, maar de maatschappij is ondertussen sterk veranderd. "Nog steeds zijn jongeren meer gemotiveerd als ze ervaren wat het nut is van wat ze leren", zegt pedagogisch directeur Roos Van Baelen. "Maar we maken er een eigentijdse versie van. Als we het vandaag hebben over duurzaamheid, dan gaan de leerlingen zelf bedrijven aanschrijven om ter plaatse te gaan kijken wat duurzaamheid daar betekent. Die ervaring is krachtiger dan er enkel over te leren in een boek."
Jongeren zijn nog steeds meer gemotiveerd als ze ervaren wat het nut is van wat ze leren. Ervaringen zijn krachtiger dan er enkel over te leren in een boek.
— Roos Van Baelen, pedagogisch directeur GO! BA Caputsteen
“Wat iedereen nu doet, doen wij al sinds 2008”
Freinetonderwijs was ooit een uitzondering. Vandaag zijn veel principes doorgesijpeld naar het reguliere onderwijs. Denk bijvoorbeeld aan vakoverschrijdende projecten of leerlingen die de regie krijgen over hun eigen leerproces. Ook in de visie van het GO! staan zelfsturing en eigenaarschap centraal. Dat zijn principes die in freinetscholen al decennialang de kern vormen van de dagelijkse praktijk.
"Veel recente vernieuwingen in het onderwijs waren voor ons helemaal niet nieuw", zegt Katie Steemans. "Wij hebben vier clusters (zie verder) die een kompas zijn voor ons hedendaags freinetonderwijs. Als je die naast het strategisch plan legt van het GO!, zie je heel wat overeenkomsten."
Veel recente vernieuwingen in het onderwijs waren voor ons helemaal niet nieuw. Als je onze vier clusters naast het strategisch plan van het GO! legt, zie je meteen heel wat overeenkomsten.
— Katie Steemans, directeur GO! BA Caputsteen
4 clusters voor actueel freinetonderwijs
In GO! Busleyden Atheneum Caputsteen geven ze hun freinetvisie vorm via de volgende vier clusters. Die hebben één rode draad. Ze willen dat leerlingen eigenaarschap nemen over hun leerproces, betrokken zijn bij de wereld om hen heen en de durf hebben om hun eigen stem te gebruiken.
Zelfregulering en eigenaarschap
In de school krijgen leerlingen de regie over hun leerproces, vaak vanuit hun eigen interesses. Elke leerling heeft een persoonlijke leercoach die het individuele traject begeleidt. "Het principe is dat je ervoor zorgt dat die leerling zelf tot een antwoord komt", zegt Roos Van Baelen. “In de 'vrije werktijd' plannen leerlingen zelf in wanneer ze aan welk vak werken.”
Burgerschapsvorming
Leerlingen ontwikkelen zich niet alleen voor zichzelf, ze geven ook iets aan de samenleving. Schrijven ze gedichten? Dan brainstormen ze zelf over wat ze ermee kunnen doen. Plastificeren en op zitbanken verspreiden? Ze op bladwijzers drukken en verspreiden in de bibliotheek? Het kan allemaal. "Hoe klein ook, het brengt iets bij aan de maatschappij", zegt Katie Steemans.
Dat groeit ook via internationalisering. Dankzij Erasmus+ lopen er uitwisselingen met onder meer Spanje en Portugal. "Het is belangrijk dat leerlingen in verbinding kunnen gaan met anderen", zegt Roos Van Baelen.
Wetenschappelijk onderzoek
Onderzoek is heel belangrijk op onze school. Onderzoeken en nieuwsgierig zijn, is de basis van freinet. In het zesde jaar kunnen leerlingen zelf een volledig wetenschappelijk onderzoek uitvoeren. Ze leren zelf plannen én samenwerken.
Ook zetten we sterk in om leerlingen te laten ontdekken welke leerstrategie bij hen werkt en welke niet. Ook daar plukken ze in het hoger onderwijs de vruchten van.
Expressie in brede zin
Dit gaat niet enkel over het artistieke. Het gaat ook over een mening hebben en die durven uitspreken, debatteren. "Je eigen idee wordt op die manier getoetst aan de kijk van anderen. Zo leer je je mening bijstellen of verrijken", zegt Roos Van Baelen. "We willen niet dat jongeren zich in de grijze massa ophouden", voegt Katie Steemans toe. "Ook in de visie van het GO! is het belangrijk dat we jongeren vormen die met beide benen in de maatschappij staan."
Op GO! Busleyden Atheneum Caputsteen tonen ze dat freinetonderwijs springlevend is. De principes van Freinet krijgen er een eigentijdse invulling die naadloos aansluit bij wat onderwijs vandaag moet zijn: leerlingen die eigenaarschap nemen over hun leertraject, kritisch denken, en met beide benen in de maatschappij staan.