Ja, je hebt (recht op) een GO! account en toegang tot GO! pro.
Contacteer de lokale gegevensbeheerder van je scholengroep.
Een mindmap is veel meer dan een tekening met pijltjes en aftakkingen. Het is een middel om leerlingen te laten nadenken, verbanden te zien en zich voor te bereiden op de skills van de toekomst. Kris Vandevoorde is fan van deze techniek en legt uit hoe je er als leerkracht meteen mee aan de slag kan.
Kris Vandevoorde is technisch adviseur en innovator e-sports in GO! technisch atheneum (KTA) Brugge. In zijn job gaat hij op zoek naar samenwerkingen met bedrijven, overheden en Europese projecten. Hij is daarom vaak bezig met technologie, exergaming en virtual reality. Toch hoeft pedagogische innovatie voor Kris niet complex te zijn: "Ik ben heel grote fan van mindmappen. Je kan dit als leerkracht makkelijk in elke klaspraktijk integreren. Het is een ideale tool om leerlingen aan het denken te zetten en ze sterker te maken als persoon. En voor mij stopt het daar niet. Mindmapping kan ook op schoolniveau een rol spelen. Als je het breder inzet, creëer je een gedeelde taal voor leren: van leerling tot leerkracht en zelfs op beleidsniveau."
Wat is een mindmap?
Mindmappen is een visuele manier om informatie te ordenen waardoor je het denken zichtbaar maakt. Je kan een mindmap maken op de computer, maar net zo goed op een gewoon blad papier. "De essentie is dat bij het maken van een mindmap de informatie anders binnenkomt in je hersenen dan bij pure tekst. Dat is voor iedereen nuttig, maar het is een aanpak die zeker leerlingen met bijvoorbeeld ADHD erg goede resultaten geeft. Voor sommige leerlingen is mindmapping zelfs geen hulpmiddel maar een noodzakelijke manier om grip te krijgen op informatie. Een visuele structuur helpt om verbanden te zien," zegt Vandevoorde.
Digitale mindmaps bieden daarbij extra mogelijkheden. Je kan heel eenvoudig de structuur aanpassen, elementen verplaatsen en samenwerken in real time. Bovendien kunnen digitale tools en AI leerlingen ondersteunen om sneller verbanden te zien en ideeën te genereren zonder dat het denkproces uit handen wordt genomen.
>>> In dit korte filmpje krijg je te zien hoe je een mindmap maakt en hoe de techniek werkt.
"Voor mij is het essentieel dat leerlingen leren denken. Kennis is de bouwsteen maar inzicht ontstaat pas wanneer leerlingen die kennis leren gebruiken en verbinden. Mindmappen helpt leerlingen om hun kennis in de juiste context te plaatsen en zo nieuwe inzichten te krijgen", legt Vandevoorde uit.
De essentie is dat bij het maken van een mindmap de informatie anders binnenkomt in je hersenen dan bij pure tekst.
— Kris Vandevoorde, technisch adviseur GO! KTA Brugge
Klaar voor de jobs van de toekomst
De redenering dat het leerlingen helpt nadenken linkt hij meteen aan een bredere maatschappelijke uitdaging. "De maatschappij verandert aan een enorm tempo. Onder meer door de ontwikkelingen op het vlak van AI kan niemand vandaag concreet benoemen welke jobs er over tien jaar nog zullen bestaan en welke niet. Er zullen ook heel wat nieuwe jobs ontstaan waarvoor je nu nog geen opleiding kan volgen."
"Maar één ding weet ik wél zeker: nadenken en soft skills zullen altijd belangrijk blijven. Communiceren, samenwerken, analytisch en creatief denken… dat zijn vaardigheden die je traint door te mindmappen." Digitale tools en AI kunnen dat proces vandaag versterken. Ze helpen om sneller structuur te zien of ideeën te genereren maar het blijft essentieel dat leerlingen leren kritisch omgaan met die input en zelf blijven nadenken.
Communiceren, samenwerken, analytisch en creatief denken… het zijn vaardigheden die je traint door te mindmappen.
— Kris Vandevoorde
Zo gebruik je een mindmap in de klas
"Je kan een mindmap op verschillende manieren gebruiken in de klas," zegt Kris. "Bijvoorbeeld aan het begin van een les: je vraagt wat leerlingen al weten over een bepaald thema. Het doet hén meteen nadenken, en als leerkracht krijg je extra input voor je lessen. Je ontdekt wat je klas al weet en welke leerlingen ook meer out-of-the-box-elementen opwerpen. Bovendien is het een interactieve werkwijze die de meeste leerlingen leuk vinden. Je kan leerlingen ook in groepjes elk een mindmap laten maken. Op die manier stimuleer je dan weer samenwerking en overleg. We gebruiken diezelfde aanpak ook buiten de klascontext. Bijvoorbeeld bij het uitwerken van projecten of innovaties binnen de school. Mindmapping helpt teams om ideeën te structureren en sneller tot beslissingen te komen.”
Je ontdekt met een mindmap aan het begin van een lessenreeks wat de klas al weet over het thema. Zo krijg je als leerkracht nuttige input voor je lessen.
— Kris Vandevoorde
"Ook als evaluatietool is een mindmap heel geschikt en daar hoeven zeker niet altijd punten aan gekoppeld te worden. Met mindpmappen maak je niet alleen zichtbaar wat leerlingen kennen, maar ook hoe ze denken en leren. Dat geeft waardevolle inzichten voor zowel de leerling als de leerkracht. Je laat leerlingen bijvoorbeeld een mindmap maken over wat ze hebben onthouden. In de les wiskunde kan je een mindmap laten maken over de regels rond vermenigvuldigingen. Zo breng je ze overzichtelijk in beeld en worden de regels op een andere manier tastbaar voor de leerlingen."
Voor Kris Vandevoorde is mindmappen geen doel op zich maar een krachtige manier om leren zichtbaar, bespreekbaar en deelbaar te maken en dat is precies wat het onderwijs vandaag nodig heeft. Je moet het ook niet per se voortdurend gebruiken. Maar het is wel een heel goed middel om op verschillende manieren te integreren in je lessen en breder in de schoolwerking en het beleid. Het helpt beter te leren denken, je stimuleert creativiteit en je leert leerlingen omgaan met kennis op een manier die past bij hun persoonlijke leerstijl.