Ja, je hebt (recht op) een GO! account en toegang tot GO! pro.
Contacteer de personeelsdienst van het Huis van het GO!.
De Vlaamse Onderwijsraad is kritisch voor de plannen om de Vlaamse toetsen onder te brengen in een private stichting. Koen Pelleriaux waarschuwt: het vertrouwen in centrale toetsen steunt op wetenschappelijke onafhankelijkheid.
De Vlaamse toetsen moeten een objectieve spiegel zijn voor het onderwijsbeleid. Daarom is het opmerkelijk dat de Vlaamse Regering nu overweegt om de ontwikkeling, analyse en feedback van die toetsen onder te brengen in een private stichting waarvan de volledige raad van bestuur door de Vlaamse Regering zelf wordt aangesteld. Zo dreigt academische onafhankelijkheid verloren te gaan.
Centrale toetsen dienen een belangrijke publieke functie
Het GO! beschouwt de Vlaamse toetsen als een waardevol instrument voor leerlingen, ouders, schoolteams, onderwijsverstrekkers én beleidsmakers. Schoolleiders en lerarenteams gebruiken de feedback om hun onderwijs bij te sturen. Ouders interpreteren de resultaten om te begrijpen waar hun kind staat. De toetsen zijn een belangrijke indicator voor het hele leerplichtonderwijs. Dat vertrouwen steunt op één fundament: wetenschappelijke onafhankelijkheid.
Vertrouwen staat of valt met onafhankelijkheid
Het is essentieel dat deze toetsen boven iedere schijn van politieke beïnvloeding staan. Wanneer de resultaten van centrale toetsen morgen aantonen dat bepaalde beleidskeuzes hun doel missen, mag er geen twijfel bestaan over de neutraliteit van de instantie die die resultaten produceert. Dat zijn breed gedragen principes: de Verenigde Naties en Eurostat stellen dat instanties die publieke data produceren politiek onafhankelijk moeten opereren en dat transparantie en publieke controle gegarandeerd moeten zijn.
De Vlaamse toetsen vervullen precies zo’n publieke functie en moeten daarom aan dezelfde normen worden gehouden. In het voorliggende decreet krijgt de wetenschappelijke raad echter enkel een adviserende rol. Een structurele waarborg voor onafhankelijkheid ontbreekt dus. Een private stichting onder politieke curatele heeft geen vergelijkbare structurele prikkels tot onafhankelijkheid. Wanneer een wetenschappelijk steunpunt aan een universiteit conclusies trekt die niet in lijn liggen met de beleidsvisie, kan een minister dat betreuren maar niet ongedaan maken. Wanneer een private stichting met een door de regering aangestelde raad van bestuur diezelfde conclusies trekt (of niet trekt) is de vraag naar onafhankelijkheid al gesteld voor het antwoord er is. De vraag is niet of de mensen die er zullen werken van goede wil zijn - dat zijn ze ongetwijfeld. De vraag is of de structuur hen in staat stelt om ongemakkelijke waarheden te zeggen. En die vraag kan met dit (ontwerp)decreet niet geruststellend worden beantwoord.
Aan de Vlaamse Regering: grijp de kans om bij te sturen
De centrale toetsen zijn een goed idee. Maar goede instrumenten vereisen een onafhankelijk kader. Dat is in het voorliggende organisatiemodel van een private stichting niet gegarandeerd. De Vlor wijst daarnaast terecht op bruikbaarheid voor het onderwijsveld, transparantie van besluitvorming en verantwoording en garantie op stabiliteit en duurzaamheid. Ook vanuit die principes is een private stichting niet de logische keuze.
De Vlaamse Regering heeft nog de kans om bij te sturen voor dit decreet definitief wordt goedgekeurd. We roepen op om die kans te grijpen. Want wat nu beslist wordt, zal nog lang doorwerken. Lang nadat de huidige regeringsleden hun huidige ambten bekleden.
Koen Pelleriaux
Afgevaardigd bestuurder