De kijk van Koen: de kracht van geïntegreerde leerlingenbegeleiding

Beste GO! collega, 
  
De Centra voor Leerlingenbegeleiding staan onder zware druk. De vraag van leerlingen, ouders en scholen naar de expertise van CLB‑medewerkers groeit jaar na jaar, terwijl de middelen voor leerlingenbegeleiding beperkt blijven. Tegelijk klinkt er een luide, politieke roep om drastische hervormingen. Maar bruuske ingrepen of ondoordachte beslissingen dreigen meer kapot te maken dan dat ze oplossen. Beter is het om te kijken hoe onze CLB’s het verschil maken in het onderwijs en hoe we hun werking nog kunnen versterken in plaats van te ondermijnen.

De kracht van het CLB zit in zijn geïntegreerde werking, en dat op twee niveaus. Ten eerste vervult het CLB een onmisbare rol binnen een groter geheel. Binnen het GO! bestaat een gedeelde visie op leerlingenbegeleiding, waarin scholen, de pedagogische begeleidingsdienst, de leersteuncentra en de CLB’s elk afgebakende verantwoordelijkheden opnemen binnen het zorgcontinuüm. Dat beleid vertrekt bij twee cruciale perspectieven: de noden van de leerling en de voortdurende wisselwerking met de schoolcontext. De opdracht van het CLB is duidelijk en maatschappelijk relevant: de gezondheid, groei en ontwikkeling van alle leerlingen bevorderen, hun welbevinden verhogen, vroegtijdig schoolverlaten voorkomen en gelijke kansen creëren. In een samenleving waarin het leerrecht van steeds meer jongeren onder druk staat, zorgvragen complexer en begeleidingstrajecten intensiever worden, is de specifieke expertise en leerlinggerichte focus van CLB‑medewerkers geen luxe, maar een noodzaak. 

Het tweede niveau van geïntegreerde werking zit in de drie kernprocessen van het CLB zelf. Met aanbodgestuurde leerlingenbegeleiding, versterking van schoolteams en vraaggestuurde begeleiding bouwen onze CLB’s een systematische en duurzame relatie op met leerlingen en scholen. CLB‑medewerkers hebben contact met elke leerling, volgen onderwijstrajecten van nabij op en kunnen daardoor doordachte adviezen formuleren die het belang van de leerling centraal stellen. Die nabijheid en zichtbaarheid verlagen de drempel voor leerlingen en ouders om de vraag naar zorg te stellen en noden te benoemen. 
Ook preventieve gezondheidszorg hoort onlosmakelijk bij die werking. De verantwoordelijkheid van onze CLB’s voor vaccinaties is geen randtaak, maar een cruciaal onderdeel van hun opdracht. Het is dankzij de jarenlange inzet van de CLB’s dat de vaccinatiegraad in Vlaanderen een van de hoogste in de wereld is. En het is dankzij het systematische consult – of het ‘medisch onderzoek’, zo je wil - dat afwijkingen op het vlak van bijvoorbeeld zicht en groei vroegtijdig gedetecteerd en behandeld worden. Het is dus belangrijk dat deze taak bij de centra blijft, wars van sommige stemmen in het maatschappelijke debat. Preventie werkt alleen als ze bereikbaar en herkenbaar is. Precies daarin maken onze CLB’s het verschil. 

Dit betekent niet dat we blind blijven voor de vele uitdagingen. Onze CLB-medewerkers stuiten op de lange wachtlijsten in de jeugdhulp, zien een stijging van onrustwekkende thuissituaties en van de doorverwijzingen naar het buitengewoon onderwijs. Dit zijn zorgen die de CLB’s niet in hun eentje kunnen oplossen, maar die we met heel de samenleving moeten aanpakken. 
Ik heb al eerder gezegd dat het GO! zich kan vinden in een nauwere samenwerking of zelfs een samengaan van CLB’s en leersteuncentra, en dat we kunnen bekijken hoe de CLB’s nog dichter bij de scholen kunnen werken. Maar laten we de maatschappelijke impact van onze centra niet breken door de medewerkers te versnipperen over de scholen of door taken af te stoten die noodzakelijk zijn voor de preventieve gezondheidszorg bij jongeren. De kracht van het CLB zit in zijn geïntegreerde werking, laten we die daar houden. 
 
Koen Pelleriaux 
Afgevaardigd bestuurder 

Lees ook: 
Visie op leerlingenbegeleiding
Waarom we CLB's niet moeten afschaffen
Inclusief onderwijs is geen ideologie maar noodzaak