Ben je geen GO! professional? Surf dan naar www.g-o.be, onze algemene website.
menu

Preventie en aanpak radicalisering en polarisering

Laatste update: 9 februari 2024

5 februari 'The CCA method' door Cherif El Farri en Karin Heremans

 


The CCA method is een door RAN erkende good-practice ter preventie van polarisering en radicalisering. Deze methode werd ontwikkeld door het GO! Atheneum Antwerpen in nauwe samenwerking met Islamexpert Cherif El Farri.

De volgende drie narratieven worden achtereenvolgens gebruikt en aan mekaar gekoppeld.

1.     Connective Narrative : Een methode met de focus op gedeelde waarden en verbinding maken met studenten en leerlingen in een warm en verbindend schoolklimaat. De uitdaging bestaat er in voor leerkrachten om hun verbindende communicatieve vaardigheden naar leerlingen toe te ontwikkelen en te trainen. (zie RAN-collectie – Identity and communication)

2.     Counter-Narrative: Een methode om een inhoudelijk problematisch (radicaal) standpunt te weerleggen via een contextuele en/of historische analyse op basis van de Socratische methodologie.

3.     Alternative Narrative – Na het verbinden en het counteren worden alternatieve trajecten aangeboden vb een sterk participatief beleid waarbij  leerlingen actief deelnemen aan leerlingenraden, maatschappelijke activiteiten zelf organiseren, burgerschapsprojecten en/ of kunstprojecten op school worden georganiseerd. (zie ook RAN-collectie – https://athenasyntax.org)

Hier vind je een powerpointpresentatie van de CCA method.

Een aantal casussen hierrond vinden jullie in de www.euroguide-toolkit.eu




Olivier Cauberghs is onderzoeker bij Textgain, een spin-off van Universiteit Antwerpen gespecialiseerd in taaltechnologie. Met de presentatie “Jongeren en sociale media” neemt hij jullie mee in de wereld van de verschillenden sociale media en hoe algoritmen bepalen wat de verschillende gebruikers in hun tijdlijn zien.
Daarnaast bekijken we ook de symboliek van cijfercode, afkortingen, emoji, memes etc die wordt gebruikt om content moderatie te omzeilen en haatspraak te verspreiden



Op woensdag 13 december werd online een vorming gegeven over de samenwerking tussen school en CLB op het vlak van radicalisering, door Karin Heremans en Sofie Van den Bussche, de referentiepersonen radicalisering binnen het GO!.

In deze vorming worden een aantal kernprocessen van het CLB concreet gemaakt, wordt er ingezoomd op de samenwerking tussen school en CLB, wordt de Radicx-tool om aan brede beeldvorming te doen op vlak van radicalisering toegelicht en de rol van CLB en school bij een LIVC-R besproken.

Van deze vorming is een opname gemaakt. Je vindt die hieronder.

 


De bijbehorende powerpointpresentatie kan je hier bekijken.



Online vormingen Preventie van radicalisering en polarisering

Dinsdag 14 november 2023 was er de basisvorming ter preventie van radicalisering en polarisering.

Je vindt hier de link naar die opname. De bijbehorende powerpointpresentatie vind je hier.

Aanbevelingen van OCAD voor eerstelijnsmedewerkers:

  • Over het algemeen geldt dat om een moeilijk of mogelijk polariserend gesprek te voeren het belangrijk is dat er eerst gewerkt wordt aan een veilige context, waarin er ruimte is voor ieder om zonder angst voor oordeel of zelfs bestraffing zijn mening te uiten. Gezien de huidige gepolariseerde context en de sterke emoties die hiermee gepaard gaan is het aangeraden om niet zelf een gesprek te initiëren. Dit kan immers een verdere escalatie in de hand werken.
  • Wanneer jongeren of anderen echter zelf het gesprek initiëren is het belangrijk dat er empathisch geluisterd wordt. Men kan proberen om escalatie tegen te gaan door in de eerste plaats in te zetten op verbinding en door geweld op burgers te veroordelen, langs welke kant dan ook.
  • Het is beter om anderen niet te proberen overtuigen van een eigen standpunt, of een te uitgebreide conflictanalyse te maken wanneer de achtergrond niet voldoende gekend is. Feitelijke discussies worden dus beter vermeden. Indien er toch nood is aan een meer inhoudelijke discussie is het vaak beter om dit te doen op een rustiger moment en/of om hiervoor hulp van een externe expert in te roepen.
  • Het is belangrijk om het onderscheid te bewaren tussen Hamas en eventueel andere terroristische organisaties en het Palestijnse volk. "Pro-Palestijns zijn" als dusdanig of dit uiten door middel van het dragen van een Palestijnse sjaal of het tonen van een Palestijnse vlag is op zich geen teken van radicalisering of van extremisme. Nuance en contextualiseren is hierbij essentieel. Niet alle Palestijnen keuren het politieke programma van Hamas goed, niet alle personen die voor Hamas hebben gestemd keuren de terreuraanslagen goed.
  • Antisemitisme, anti-Israëlische gevoelens en antizionisme zijn verschillende begrippen. Het is belangrijk deze uit elkaar te houden. Het kan nuttig zijn om duiding te geven over het feit dat "Joods zijn", niet noodzakelijk betekent dat men het zionisme aanhangt, of het beleid van Israël ten aanzien van de Palestijnen goedkeurt. Zowel buiten als binnen Israël zelf zijn er kritische Joodse stemmen.
  • Het feit dat Hamas een gruwelijke terroristische aanval heeft uitgevoerd belet niet het feit dat men mag verontwaardigd zijn en geschokt zijn om de schendingen van het humanitair recht die kunnen worden toegeschreven aan de Israëlische overheid. Het is evenwel belangrijk dat men voldoende kan stilstaan bij het leed dat heeft plaats gevonden aan de zijde waar men zich initieel minder mee kan identificeren.
  • Het is niet onbelangrijk om jongeren erop te wijzen dat het doorsturen van berichten afkomstig van terroristische organisaties of boodschappen die kunnen worden aanzien als aanzetten tot haat of geweld strafbaar zijn. Anderzijds kan erop gewezen worden dat Israël al vaak is veroordeeld door de Verenigde Naties voor schendingen van mensenrechten en schendingen van het humanitair recht, evenals door organisaties als Human Rights Watch en Amnesty International.
  • Er kan beroep gedaan worden op hun actief burgerschap.
  • Gezien de vele samenzweringstheorieën en het fake news, zowel aan pro-Palestijnse als aan pro-Israëlische kant, lijkt het belangrijk ook te bekijken wat gedaan kan worden om hier meer bewustwording rond te creëren alsook om de impact hiervan zo veel mogelijk te beperken. Zo is er de blijvende behoefte aan initiatieven rond mediawijsheid en kritisch omgaan met bronnen. Verder is het belangrijk is om in het gesprek twijfel toe te geven en hiervoor ruimte te laten. Het is, zelfs met de ongelimiteerde blik op de wereld die het internet ons biedt, vaak onmogelijk om zich een volledig en onafhankelijk beeld te vormen van wat er zich werkelijk afspeelt.

Extra vormingen 


Dinsdag 16 januari 2024 van 15 tot 17 uur
(deadline inschrijving 12/1 - 15 uur)

Maandag 5 februari 2024 van 15 tot 17 uur
(deadline inschrijving 1/2 - 15 uur)

Dinsdag 27 februari 2024 van 15 tot 17 uur
(deadline inschrijving 23/2 - 15 uur)

Waar en bij wie kan ik terecht bij het GO!?

Een team van collega's volgt deze actuele problematiek op binnen het GO! De vragen worden gecentraliseerd door:

  • Karin Heremans (beleidscoördinator preventie-radicalisering GO! en RAN education Europe, directeur GO! atheneum Antwerpen)
    karin.heremans@g-o.be
    03 232 70 99
    0497 44 78 37
  • Liesbeth Dhondt (referentiepersoon radicalisering CLB bij de Permanente Ondersteuningscel Centra voor Leerlingenbegeleiding)
    liesbeth.dhondt@g-o.be       
    02 790 93 13 

Behandeling en opvolging van de gestelde vragen gebeuren binnen de 2 werkdagen. In noodsituaties, contacteer de politie.

Vragen over pers- en crisiscommunicatie?
Contacteer Nathalie Jennes
0494 48 38 26 
nathalie.jennes@g-o.be 

Beschik jij ook over interessante info, nuttige lectuur of nascholingen, laat het weten voor het uitbreiden van de expertise voor het GO!

GO! visietekst Radicalisering

In deze visietekst beschrijft het GO! hoe het tegen het fenomeen aankijkt en hoe onze scholen hun verantwoordelijkheid daarin kunnen opnemen. In het bijhorende infodossier vind je ook een omschrijving van het fenomeen radicalisering. Je kan hem hier nalezen. We willen er wel op wijzen dat de afgelopen 5 jaar het fenomeen radicalisering sterk evolueerde. In de maatschappelijke discussies blijft het onderwijs wel naar voren geschoven worden als een belangrijke hefboom om dit fenomeen te helpen voorkomen en aan te pakken.

Met deze visietekst wil het GO! duidelijk maken hoe het tegen dit fenomeen aankijkt en op welke manier scholen hun verantwoordelijkheid hierin kunnen opnemen. Met achtergrondinformatie over radicalisering en een concreet ondersteuningsaanbod willen we de scholen en de CLB's ook de nodige kennis, vaardigheden en attitudes aanreiken om met deze problematiek om te gaan. Op die manier hopen we een antwoord te bieden op de zogenaamde 'handelingsverlegenheid' die soms bij opvoeders wordt vastgesteld.

Het mag duidelijk zijn dat het onderwijs deze complexe problematiek niet alleen kan oplossen. Zowel voor de preventie als voor de aanpak van radicalisering is samenwerking met partners essentieel. Schoolteams die zich gesteund weten door een netwerk uit de lokale gemeenschap, verhogen ook de verbondenheid met de leerlingen en hun omgeving.

Het belang van actief burgerschap en het positief omgaan met diversiteit wordt hier in de verf gezet. We willen scholen sensibiliseren en motiveren om hier versterkt op in te zetten en zo de dreigende polarisatie in onze samenleving tegen te gaan. De school kan niet alle maatschappelijke problemen en onrechtvaardigheden oplossen, maar ze kan wel de haar toevertrouwde leerlingen een warme omgeving en maximale ontplooiingskansen bieden.

Het GO! biedt ook nascholingen en ondersteuning aan rond dit thema. Deze kunnen aangevraagd worden op maat bij Karin Heremans (karin.heremans@g-o.be) en Liesbeth Dhondt (liesbeth.dhondt@g-o.be).

Abonneer je op de virtuele klas Burgerschap in Smartschool


Tal van actuele gebeurtenissen (zoals terreuraanslagen en terreurdreiging hier en elders, het vertrek van jongeren richting oorlogsgebied, executies en gruweldaden, etnische en religieuze conflicten,…) vormen in onze scholen een aanleiding om te praten over wereldburgerschap, burgerschapszin, democratie, sociale (on)gelijkheid,  mensen- en kinderrechten etc. De PBD-werkgroep Burgerschap werkt actief met scholen samen rond deze thema's.

Alle informatie vind je terug in virtuele klas Burgerschap op Smartschool of bij de materialen voor burgerschap in de GO! Navigator. Abonneren op de virtuele ruimte doe je zo.

Tips om te praten met leerlingen over radicalisme en extremisme


Na de tips van Klasse heeft het GO! ook zelf tips geformuleerd ter ondersteuning van leerkrachten die in dialoog willen gaan met hun leerlingen.

  1. Wees professioneel ten aanzien van je leerlingen. Niet jouw emoties tellen nu maar wel de boodschap die je aan je leerlingen kunt brengen.
  2. Treed kordaat op bij beledigingen van medeleerlingen omwille van hun godsdienst of afkomst.
  3. Vermeld rustig dat je niet wenst te polariseren, dat je niet meegaat in zwart-wit denken, dat je je verzet tegen veralgemeningen. Nodig op een positieve manier uit tot kritisch en zelfkritisch denken.
  4. Luister goed naar provocerende uitspraken van leerlingen en probeer voor jezelf te verwoorden welke behoefte ze daarmee uitdrukken. Reageer eerst op de behoefte en pas later op het taalgebruik.
  5. Vermijd ongenuanceerde uitspraken. Sommige leerlingen kunnen deze verkeerd interpreteren en kwetsend opvatten.
  6. Veroordeel daden in plaats van mensen. Bijvoorbeeld: gebruik de omschrijving 'gruwelijke daden' in plaats van 'gruwelijke daders'.
  7. Streef naar activiteiten die bijdragen tot solidariteit in een multiculturele samenleving.
  8. Wees voorzichtig met acties die fout geïnterpreteerd en kwetsend kunnen opgevat worden. In het GO! kiezen we ervoor om stil te staan bij alle slachtoffers van terreur wereldwijd.

    Ter ondersteuning van alle GO! scholen werden gespreksleidraden ontwikkeld om te praten met leerlingen van alle onderwijsniveaus. Voor individuele begeleiding kunnen leerlingen rekenen op de ondersteuning vanuit het CLB. Een handige flowchart gidst jou doorheen gesprekken.

Stappenplan - wat bij bezorgdheid over het gedrag of uitspraken van een leerling?

  • Handel nooit alleen.
  • Bespreek je bezorgdheid met je collega's, leerlingbegeleiding en je directie.
  • Vraag raad aan het CLB.
  • Bespreek en overloop eventueel met het CLB de vragenlijst radix.
  • Afhankelijk van het advies van de directie  en het CLB, worden de ouders en de leerling uitgenodigd voor een gesprek.
  • Afhankelijk van de ernst van de situatie wordt de algemeen/coördinerend directeur op de hoogte gebracht.
  • Aanpak op maat (preventief, repressief of 'curatief'), afhankelijk van de situatie en de lokale beleidscontext (al dan niet radicaliseringsambtenaar/-cel,…), met hulp van externe partners.

    In noodsituaties moet de politie tevens gecontacteerd worden. Je contacteert best de lokale politie of federale politie.

Jouw contactpersoon

Preventie radicalisering

Willebroekkaai 36, 1000 Brussel