Ben je geen GO! professional? Surf dan naar www.g-o.be, onze algemene website.
menu
24-06-2020

Zoemba-sessie: stress en angst bij je teamleden en jezelf

De impact van een crisissituatie is niet voor iedereen gelijk. Mensen reageren heel verschillend. De behoeften en verwachtingen naar de leidinggevenden lopen daarom sterk uiteen. De deelnemers aan de zoemba-sessie gingen met elkaar in gesprek over de ‘window of tolerance’ die ieder van ons heeft.


'Covid-19', een crisissituatie die bij ieder van ons zowel direct als indirect binnenkomt. Direct gaat het om de impact van de ziekte zelf: de risico's en de dreigingen die ervan uitgaan zowel thuis als op het werk. Indirect komt 'corona' binnen door de manier waarop mensen reageren op wat er in hun opdracht verandert: onderwijs en leerlingenbegeleiding op afstand, teamoverleg per videobellen, wijzigende werkverhoudingen, … 

De impact is niet voor iedereen gelijk en mensen reageren erg verschillend. De behoeften en verwachtingen naar de leidinggevenden lopen daarom sterk uiteen. 

Hoe iemand omgaat met stress is een aangeleerde overlevingsreflex die hardnekkig kan zijn. Het leidt vaak tot (ongewilde) escalatie en impulsief gedrag. Een gedrag dat meestal niet de meest wijze manier van handelen is: 'als een kip zonder kop', 'ik was even mezelf niet', 'dit was niet mijn bedoeling',… 

Welk appel komt er op jou, als leidinggevende, af vanuit je team? Kan en wil je daarop ingaan? Misschien leiden sommige reacties tot onbegrip, tot spanningen maar zorgen andere reacties ervoor dat teamleden elkaar op een positieve manier beïnvloeden? Heb jij het met sommige reacties zelf moeilijk en hoe reageer je dan?  

Daarover gingen we in alle rust en veiligheid tijdens de zoemba-sessie met elkaar in gesprek. Er werden deze week misschien geen grote inspirerende praktijkvoorbeelden gedeeld maar de (h)erkenning deed de deelnemers deugd. Het gevoel er niet alleen voor te staan is al een eerste stap in de goede richting.

 

Window of tolerance (Siegel)


Zoals hierboven al aangehaald is de impact van een crisissituatie niet voor iedereen gelijk en reageren mensen erg verschillend. Ieder van ons heeft een 'window of tolerance' of een 'raampje' waarbinnen we stress kunnen verdragen.

We hebben een zekere spanning nodig om taken alert uit te voeren. Er is dus niets mis met een zekere mate van spanning of stress. Maar er is een boven- en een ondergrens aan het niveau van stress waarmee we goed kunnen functioneren. We functioneren optimaal wanneer alle onderdelen van ons brein goed kunnen samenwerken. Zolang we binnen onze window of tolerance zitten, kunnen we overleggen, onze aandacht bij taken houden en creatief zijn. Maar eens het spanningsniveau de onder- of bovengrens bereikt, neemt ons emotionele brein het van ons over. Tijdens de zoemba-sessie werd met de deelnemers dieper ingegaan op ieders 'window of tolerance'. 

windowoftolerance_rh.jpg

Window of tolerance (Siegel), met dank aan PBD-GO! collega Pieter Vandoorne

 

Wanneer iemand buiten haar of zijn raampje treedt, zal die persoon 'vechten', 'bevriezen' of 'vluchten'. Het zijn drie natuurlijke reacties bij veranderingen en stress. Als leidinggevende is het belangrijk om deze reacties bij je teamleden minstens te herkennen. Wat doen je collega's of teamleden als ze stress ervaren?

De deelnemers aan de zoemba-sessie gaven alvast aan dat ze grote verschillen opmerken bij hun teamleden. Aan de ene kant heb je collega's die blijven doorgaan en daar applaus en respect voor krijgen. Zij hebben wellicht een groter 'raampje' maar soms is dat ongezonde veerkracht en een beetje machogedrag. Als je roekeloos in je reserves tast, volgt vroeg of laat een terugslag. Anderzijds zijn er ook collega's die zichzelf extreem hard beschermen, alle stress vermijden uit schrik dat ze het niet aankunnen. Ze deconnecteren en duwen zichzelf in een passieve rol.

"Gezonde veerkracht balanceert tussen blijven doorgaan en op tijd de pauzeknop induwen"

(Peggy De Prins - professor HRM en arbeidssociologie)


Wie veerkracht heeft, herstelt en groeit sneller. Maar zelfs een veerkrachtig persoon of team komt in een crisissituatie zoals corona terecht in paniek, chaos, teleurstelling, stress omdat je bv. je leerlingen mist of niet meer kan lesgeven in de klas.

Vluchten, bevriezen of vechten is wat anders dan de situatie onder ogen zien en ermee om kunnen gaan. Er kunnen situaties zijn die je niet wilt, die niet hadden mogen voorkomen, waar je de dupe van bent, waardoor je benadeeld bent. Er kunnen situaties zijn die je verdriet, woede, boosheid en ongeloof opleveren. Dat is aangrijpend, begrijpelijk en emotioneel.

Maar er zal toch een dag moeten komen waarop je leert om ermee om te gaan en waarop je de verantwoordelijkheid weer oppakt om jouw situatie en leven verder vorm te geven. Het leerdoel dat hieraan ten grondslag ligt is om eerlijk naar de situatie te kijken, de balans op te maken voor jezelf en om ermee te leren omgaan. Het zal jou, als leidinggevende, niet verbazen als we stellen dat ook daarbij de leidinggevende een belangrijke rol kan spelen.

 

Kenmerken van vluchten

Vluchten is een vorm van ontwijken of vermijden, net doen alsof er niets aan de hand is.

Enkele kenmerken:

  • je loopt ervoor weg
  • je gooit het gesprek over een andere boeg: je draait eromheen of je praat opeens over een ander onderwerp
  • je mijdt elke confrontatie
  • je hoopt dat het vanzelf gaat oplossen
  • je ontkent, je zwakt af, je bagatelliseert de situatie want je wilt de waarheid niet horen en dus ontloop je de realiteit
  • je stelt uit

 

Kenmerken van vechten

Je wil de stress of verandering aanpakken door ertegen te vechten ook al is er niets aan te doen. Vechten is wat anders dan de situatie onder ogen zien. Een manier om te vechten is de ander beschuldigen van de ontstane situatie. 

Enkele voorbeelden:

  • je wordt boos en je verstrakt
  • je beschuldigt de ander
  • je schiet in de verdediging of je wordt defensief
  • overal heb je een weerwoord op
  • je gaat de discussie agressief aan
  • je komt in verzet en je bindt de strijd aan
  • je dramatiseert en maakt het probleem nog groter dan het is
  • je raakt de ander met een gemene opmerking
  • je zint op wraak
  • je kwetst
  • je reageert kortaf

 

Kenmerken van bevriezen

Bevriezen van de stress of bevriezen bij een ongewenste verandering? Ook dat kan! Het is een vorm van wegduiken en je niet meer laten zien of horen. Zo van: "Ik zoek het zelf wel uit." Maar het is anderzijds ook een blokkade.

Enkele kenmerken:

  • je laat het over je heen komen en je ondergaat het zonder gevoel, emotie en beleving
  • je bent gelaten en passief
  • je piekert
  • je verstijft en je kunt niet meer gewoon reageren
  • je verwijt jezelf van alles
  • je voelt je verdoofd
  • je voelt je leeg en lusteloos
  • je komt niet tot doen en actie
  • je mijdt contact met anderen


Als je deze reacties bij jezelf herkent, is het belangrijk dat je onderzoekt welke triggers je uit het raampje halen en probeert in te grijpen om jezelf terug in het raam te brengen van wat je aankan. Vaak herken je de signalen niet en het gevaar bestaat dat je cognitieve betekenissen gaat geven aan je emotionele overbeladenheid. Zo kan je bijvoorbeeld heel boos zijn op jezelf en op anderen omdat je het gevoel hebt ontploft te zijn omdat je altijd het slachtoffer bent. Het begrijpen van je stress kan leiden tot meer mildheid voor jezelf en voor anderen. 


Ter inspiratie


Pieter Vandoorne, competentiebegeleider binnen PBD-GO! plant volgend schooljaar enkele professionaliseringsmomenten i.v.m. 'stress en angst'. Hou bij interesse zeker onze nascholingskalender in de gaten. 

Veerkracht

is de kunst om mee te deinen
op de golven van verandering
om moeilijke momenten en tegenslagen
te boven te komen
en zelfs te benutten
als groeikansen

(uit Vergroot de veerkracht in jezelf en je team, Liselotte Baeijaert en Anton Stellemans)