Preventie en aanpak radicalisering en polarisering

Preventie en aanpak radicalisering en polarisering

Een team van collega's volgen deze actuele problematiek op binnen het GO! De vragen worden gecentraliseerd door:

  • Karin Heremans (beleidscoördinator preventie-radicalisering GO! en RAN education Europe, directeur GO! Atheneum Antwerpen)
  • Peggy Vanderhaeghen (Permanente Ondersteuningscel Centra voor Leerlingenbegeleiding)      

 Beschik jij ook over interessante info, nuttige lectuur of nascholingen, laat het weten voor het uitbreiden van de expertise voor het GO!

Behandeling en opvolging van de gestelde vragen gebeuren binnen de 2 werkdagen. In noodsituaties, contacteer de politie.

Vragen over preventie radicalisering?

preventie-radicalisering@g-o.be

                                ~~~~
Vragen over pers- en crisiscommunicatie?

bel 0473 30 12 67 of mail naar
celia.groothedde@g-o.be 

 

**************** In de kijker *****************************************

No Hate

Op de site van de No Hate Speech Movement vind je tools en tips die je helpen om te gaan met en adequaat te reageren op haatspraak.

10 december is het Internationale Dag van de Rechten van de Mens.
No Hate wil online mensenrechten in de kijker zetten en vormen van haatspraak of andere discriminerende uitlatingen intomen. 

 

Nieuwsbrief CoCoRa

De nieuwsbrief van het Erasmus+project CoCoRa (“Community Counteracting Radicalisation”) en hun Ambassador-programma vindt u op deze site. 

 

 

Lancering AlterNarratief:
tools om haatspraak aan te pakken

"Vuile homo", "Alle moslims zijn terroristen", "Oe oe oe, zwarte aap!" Als je dergelijke haatboodschappen ziet verschijnen en niemand spreekt het tegen, dan keur je het eigenlijk stilzwijgend goed. Maar… hoe kan je als individu daar nu iets aan doen? Wat is een gepaste én effectieve reactie?
 
Vier organisaties binnen de Vlaamse No Hate Speech Movement
(Mediawijs, Tumult, Mediaraven en ORBIT) sloegen de handen in elkaar
voor het project AlterNarratief. Het doel: enkele handige tools creëren
die mensen helpen om haatspraak te herkennen én handvatten aanreiken
om een effectieve reactie te bieden aan haatzaaiers.

Dit resulteerde in

  • een chatbot (een computerprogramma dat een conversatie simuleert) die je uitdaagt om mee na te denken over gepaste reacties op haatboodschappen,
  • een stappenplan met enkele vragen die je jezelf moet stellen voor je reageert,
  • een vorming waarin jeugdwerkers en leerkrachten ervaren wat de effecten van haatspraak zijn om vervolgens samen op zoek te gaan naar effectieve reacties.

      Contactpersonen:

  • Bert Pieters - Mediawijs - Projectcoördinator No Hate
    bert.pieters@mediawijs.be - 0473 67 52 85
  • Joren Bellis - Tumult - Projectcoördinator AlterNarratief
    joren@tumult.be - 0472 41 95 15

    *******************************************************************

In maart 2017 werd een nieuw lespakket voor het Secundair Onderwijs ontwikkeld, gekoppeld aan de documentairereeks 'IS in het visier' van Rudy Vrankckx (klik 'hier').


Brussel Anders Bekeken
Door de aanslagen heeft Brussel een negatief beeld gekregen.
Nochtans is het een boeiend en verrijkend laboratorium.

School zonder Racisme biedt twee dagprogramma's aan om het samenleven in diversiteit te ontdekken.
Je kan kiezen tussen de thema's Migratie of Samenleven in diversiteit.
Beiden starten met een interactieve zoektocht en voorzien gesprekken met buurtbewoners. Bij Samenleven in diversiteit gaan de leerlingen aan de slag met tablets.

Wil je dieper ingaan op het thema Vluchtelingen, dan is ons veelgevraagd dagprogramma met dat thema zeker een boeiende uitstap.

 

Radicalisering, terrorisme en extremisme: experten delen hun ervaringen

 In het GO! Atheneum Antwerpen vonden enkele lezingen plaats. Het programma wordt in schooljaar 2017-18 herhaald. Meer info volgt later.

 
Layla M

Layla M. is een Nederlandse film over een jonge vrouw van Marokkaanse afkomst die met haar vriend, een jihadstrijder, naar het Midden-Oosten trekt. Vanaf 23 november draait de film in de bioscoop. Lees hier de persbrochure. Bij de film werd een pedagogisch dossier ontwikkeld. (Klik hier). De film kan aangevraagd worden bij de distributeur

CONNECT
In januari 2016 werd het project CONNECT opgestart. Met dit project wil Vlaams minister Hilde Crevits snel en efficiënt expertise inzetten in die scholen waar een concentratie van jongeren met problematisch en/of risicogedrag de draagkracht en de veerkracht van de school en het leerkrachtenteam aantast.

CONNECT focust zich op het verhogen van de weerbaarheid van leerkrachten, leerkrachten in opleiding en scholen in het werken en omgaan met deze jongeren.  Het creëren van een verbindend schoolklimaat staat hierbij centraal.  Hierdoor werkt CONNECT preventief ten aanzien van radicalisering/ polarisering en andere vormen van risicogedrag. 

Tussen januari en juni 2016 konden 15 scholen beroep doen op de hiervoor vrijgemaakte middelen. Ook dit schooljaar ondersteunt CONNECT scholen uit het (buiten)gewoon lager onderwijs en/ of  het (buiten)gewoon secundair onderwijs in Vlaanderen en Brussel.  Naast de 15 scholen die dit schooljaar reeds ondersteund worden, zijn er extra middelen vrijgemaakt voor de ondersteuning van 15 bijkomende scholen.

Elke ondersteuning van CONNECT start vanuit een vraag van de school en kenmerkt zich door een traject op maat van de school en door een waarderende en herstelgerichte aanpak. De ondersteuning van CONNECT wordt besproken en/ of uitgevoerd in samenwerking met de pedagogische begeleidingsdiensten, het CLB, de onderwijsverstrekkers, het Netwerk van Islamexperten en de eventueel reeds aanwezige (leerrecht/welzijns-)partners van de school.

Met het oog op een duurzaam resultaat is CONNECT ingebed in het bredere traject van de school, de pedagogische begeleidingsdienst en de onderwijsverstrekker. 

Het aanbod van CONNECT beslaat zowel preventieve als curatieve maatregelen, op niveau van de leerling, de klasgroep, de leerkracht, de school en/of op niveau van de ouders en de bredere context.

CONNECT is een intensieve samenwerking tussen Arktos, de onderwijsverstrekkers, het Netwerk van Islamexperten, het Departement Onderwijs en Vorming en het kabinet van minister Crevits.

Wil je school meer informatie of ondersteuning van CONNECT?

Voor informatieve vragen kan je contact opnemen met

GO! Onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap
Karin Heremans
karin.heremans@g-o.be
tel: 0497 447 837

Een aanvraag gebeurt door het invullen van het aanmeldingsformulier en dit formulier te verzenden naar Karin Heremans. In uitzonderlijke gevallen is er nog een aanmelding mogelijk.

Voor meer informatie over Arktos: www.arktos.be



Nieuw nascholingstraject voor Scholengroepen GO!

 Met het Traject Preventie radicalisering en polarisering neemt de werkgroep Preventie en Aanpak Radicalisering een nieuw initiatief voor het schooljaar 2016-2017. Nascholingen over dit onderwerp zullen niet meer aangeboden worden in het Huis van het GO!, maar enkel op maat in de scholengroep of (in uitzonderlijke gevallen) in de school.

 

Het bestaat uit een verplichte module 'Basisvorming preventie radicalisering en polarisering', aangeboden aan sleutelfiguren en/of directies binnen Colleges van Directeurs.

Deze vorming is ontwikkeld door Radaradvies in samenwerking met RAN ( Radicalisation Awareness network Europe ).  Het is een op maat gemaakte basisopleiding die bestaat uit 4 onderdelen:

  • Wat is radicalisering?
  • Hoe herken ik de verschijningsvormen?
  • Wat kan ik doen, wat moet ik doen en wat kan ik beter niet doen?
  • Islam, ideologie en propaganda van IS en radicalisering (dit luik wordt verzorgd door een professionele trainer en islamdeskundige van Ceapire)  

    Deze vorming heeft een interactief gehalte. Er wordt gewerkt met praktijkvoorbeelden: van het tonen van rekruteringsvideo's, het behandelen van krantenartikelen tot het bespreken van al dan niet echte casussen

     

    Na de verplichte basismodule hebben scholen de keuze tussen een minimum van 2 en een maximum van 6 modules uit het aanbod.
  1. 'Basisvorming preventie en opvolging radicalisering' door Karin Heremans en CEAPIRE: verplichte module.
  2. 'Actief burgerschap' door Dilys Vyncke: sterk aan te raden in combinatie met de eerste module.
  3. Identiteitsvorming bij moslimjongeren door Khadija Aznag: keuzemodule, enkel in het kader van dit traject.
  4. Islam, IS en radicalisering door CEAPIRE: keuzemodule, enkel in het kader van dit traject.
  5. Omgaan met racistische uitspraken door School zonder Racisme: keuzemodule, enkel in het kader van dit traject.
  6. Moeilijke gesprekken over diversiteit door Houssein Boukhriss: nascholing, ook beschikbaar in het kader van dit traject.
  7. Moeilijke gesprekken met ouders door Veerle De Bruyne: nascholing, ook beschikbaar in het kader van dit traject.
  8. 'Radicalisering: samenwerking met het CLB' door Peggy Van Derhaeghen: nascholing van POC, ook beschikbaar in het kader van dit traject.
  9. 'Media en Radicalisering' door Bert Pieters (Mediawijsheid): in ontwikkeling.

Voor de sleutelfiguren in de Scholengroepen wordt een extra module Depolarisatiemanagement ontwikkeld in samenwerking met Kazerne Dossin. (klik hier)
Meer info: http://pro.g-o.be/kalender/detail/2850/4601

*******************************************************************************


GO! visietekst Radicalisering

In deze visietekst beschrijft het GO! hoe het tegen het fenomeen aankijkt en hoe onze scholen hun verantwoordelijkheid daarin kunnen opnemen. In het bijhorende infodossier vind je ook een omschrijving van het fenomeen radicalisering. Je kan hem hier nalezen.


Tijdens de Dag van het SO op vrijdag 5 februari 2016 modereerden Karin Heremans, Sarah Bossaert en Dilys Vyncke (PBD GO!) in workskhop 5 de visie van het GO! op omgaan met radicalisering op school en het stimuleren van actief burgerschap op school en de samenhang tussen beide. 
De presentatie vind je hier.

Mediawijsheid

Omdat (sociale) media vaak een heel grote rol spelen in het radicaliseringsproces, is het belangrijk dat leerlingen er (kritisch) mee leren omgaan. Daarom biedt het GO! een vorming rond 'Sociaal en wijs omgaan met media' aan. Je vindt de vorming in de GO! pro kalender.
Een inspirerende website met goede praktijkvoorbeelden en gratis (Engelstalig) materiaal is www.digitaldisruption.co.uk.

Op 3 mei2016 organiseerde Mediawijs de studievoormiddag '(de)radicaliserende media'. De presentaties en de livestream van de studiedag vind je hier:  https://mediawijs.be/activiteiten/studiedag-deradicaliserende-media-terugblik

 

Abonneer je op de virtuele klas Burgerschap in Smartschool

Tal van actuele gebeurtenissen (zoals terreuraanslagen en terreurdreiging hier en elders, het vertrek van jongeren richting oorlogsgebied, executies en gruweldaden, etnische en religieuze conflicten,…) vormen in onze scholen een aanleiding om te praten over wereldburgerschap, burgerschapszin, democratie, sociale (on)gelijkheid,  mensen- en kinderrechten etc. De PBD-werkgroep Burgerschap werkt actief met scholen samen rond deze thema's.

Alle informatie vind je terug in de virtuele klas Burgerschap op Smartschool. Abonneren op de virtuele ruimte doe je zo.

Tips om te praten met leerlingen over radicalisme en extremisme

Na de tips van Klasse heeft het GO! ook zelf tips geformuleerd ter ondersteuning van leerkrachten die in dialoog willen gaan met hun leerlingen.

  1. Wees professioneel ten aanzien van je leerlingen. Niet jouw emoties tellen nu maar wel de boodschap die je aan je leerlingen kunt brengen.
  2. Treed kordaat op bij beledigingen van medeleerlingen omwille van hun godsdienst of afkomst.
  3. Vermeld rustig dat je niet wenst te polariseren, dat je niet meegaat in zwart-wit denken, dat je je verzet tegen veralgemeningen. Nodig op een positieve manier uit tot kritisch en zelfkritisch denken.
  4. Luister goed naar provocerende uitspraken van leerlingen en probeer voor jezelf te verwoorden welke behoefte ze daarmee uitdrukken. Reageer eerst op de behoefte en pas later op het taalgebruik.
  5. Vermijd ongenuanceerde uitspraken. Sommige leerlingen kunnen deze verkeerd interpreteren en kwetsend opvatten.
  6. Veroordeel daden in plaats van mensen. Bijvoorbeeld: gebruik de omschrijving 'gruwelijke daden' in plaats van 'gruwelijke daders'.
  7. Streef naar activiteiten die bijdragen tot solidariteit in een multiculturele samenleving.
  8. Wees voorzichtig met acties die fout geïnterpreteerd en kwetsend kunnen opgevat worden. In het GO! kiezen we ervoor om stil te staan bij alle slachtoffers van terreur wereldwijd.

    Ter ondersteuning van alle GO! scholen werden gespreksleidraden ontwikkeld om te praten met leerlingen van alle onderwijsniveaus. Voor individuele begeleiding kunnen leerlingen rekenen op de ondersteuning vanuit het CLB. Een handige flowchart gidst jou doorheen gesprekken.
  • Handel nooit alleen.
  • Bespreek je bezorgdheid met je collega's, leerlingbegeleiding en je directie.
  • Vraag raad aan het CLB.
  • Bespreek en overloop eventueel met het CLB de vragenlijst radix.
  • Afhankelijk van het advies van de directie  en het CLB, worden de ouders en de leerling uitgenodigd voor een gesprek.
  • Afhankelijk van de ernst van de situatie wordt de algemeen/coördinerend directeur op de hoogte gebracht.
  • Aanpak op maat (preventief, repressief of 'curatief'), afhankelijk van de situatie en de lokale beleidscontext (al dan niet radicaliseringsambtenaar/-cel,…), met hulp van externe partners.
  • In noodsituaties moet de politie tevens gecontacteerd worden. Je contacteert best de lokale politie bij een potentiële vertrekker en de federale politie bij iemand die vertrekkensklaar staat, net vertrok, in Syrïe zit of teruggekeerde.

     

    Preventie van radicalisering - overheidsinitiatieven


 

Vlaamse regering:  Projectoproep Tegengeluiden

Vanuit de vaststelling dat het extremistisch discours op dit moment heel luid klinkt en dat alternatieve stemmen te weinig worden gehoord, wil de Vlaamse regering inzetten op boodschappen en verhalen die dit extremistisch discours ondermijnen.

Concreet wil de Vlaamse minister bevoegd voor Binnenlands Bestuur via deze nieuwe oproep organisaties, onderwijsinstellingen en lokale besturen ondersteunen om dergelijke boodschappen en verhalen luider te laten klinken.

Initiatiefnemers die willen intekenen, kunnen gedurende maximaal 2 jaar een beroep doen op projectsubsidies. De projectperiode start op 1 maart 2018.

Meer info http://lokaalbestuur.vlaanderen.be/preventie-radicalisering/preventie-van-radicalisering

 

Leidraad voor de preventie en aanpak van radicalisering
Het Departement Onderwijs en Vorming reikt handvatten aan die je school helpen omgaan met radicalisering, en die mee je deradicaliseringsbeleid vormgeven of bijsturen. 

In de leidraad vind je:
- met welke preventieve maatregelen en initiatieven kan een school radicalisering voorkomen.
- wat kan een school doen als ze bij leerlingen verontrustende signalen vaststelt die geen acute dreiging vormen voor de school en/of de maatschappij: hoe signalen erkennen? Bij welke actoren kan een school terecht?
- wat kan een school doen als ze bij leerlingen verontrustende signalen vaststelt die wel een acute dreiging vormen voor de school en/of de maatschappij.
- hoe reageert een school best als ze verontrustende informatie over derden verneemt.

Er is ook een webpagina met linken naar leermiddelen en een dossier van Klasse over radicalisering.

  •  Verschillende Antwerpse organisaties , waaronder De Opvoedingswinkel, publiceerden samen de brochure Wat als je kind radicaliseert?
    Hierin vinden ouders tips over hoe ze kunnen merken dat hun kind radicaliseert en waar ze terecht kunnen voor hulp.
  • De Opvoedingslijn (078 15 00 10) opvoedingslijn@groeimee.
    Deze hulplijn biedt voortaan ook antwoorden op vragen van verontruste ouders over de mogelijke radicalisering van hun kinderen. De hulplijn biedt vraagverheldering, informatie en ondersteuning om indien nodig gericht te kunnen doorverwijzen naar de geschikte hulpverlening.
    Alle informatie vind je in het persbericht en de werking van de hulplijn.
  • De theologische infolijn (0800/200.98) infolijn.islam@embnet.be
    Elke weekdag van 9.30u - 12u of via sms : 0472/79.35.11.
    De infolijn is bedoeld voor jongeren
    op zoek naar hun islamitische identiteitsontwikkeling, voor ouders of kennissen/vrienden van jongeren die aan het radicaliseren zijn en voor hulpverleners (met of zonder moslimachtergrond) op zoek naar ondersteuning rond het theologische aspect om dit te kunnen toepassen binnen hun werkdomein.
  • Subsidie project CONNECT
    Vlaams Minister van Onderwijs Hilde Crevits kent een subsidie toe van 100.000 euro toe voor het project CONNECT van het vormingscentrum Arktos voor jongeren. Zeven GO! scholen nemen hieraan deel. Het project heeft als doel om heel snel expertise in te zetten in die scholen in Vlaanderen en Brussel waar een concentratie van jongeren met extreem risicogedrag de draagkracht en de veerkracht van het leerkrachtenteam en de scholen te boven gaat. Alle info over project CONNECT vind je hier. Alles over Arktos op hun webstek.
  • Digitaal dossier Klasse rond radicalisering, mét bijdragen van het GO!
  • Het interview van Klasse met twee experten, Bilal Benyaich en Chris Wyns, over radicalisering bij jongeren.
  • Klasse voor leerlingen basisonderwijs en leerlingen secundair onderwijs bevat concrete en bruikbare  tips om met hen te praten over controversiële thema's als terreuraanslagen.
  • Het Onderwijsnetwerk islamexperten tegendiscours van de Vlaamse overheid biedt gratis ondersteuning van een groep islamexperten aan. Contacteren kan via deradicalisering.onderwijs@vlaanderen.be, zet zeker ook preventie-radicalisering@g-o.be van het GO! in cc.
  • De medewerkers van Vranckx Actua (Canvas) bundelden de reportage "Mijn Jihad" in een handig lespakket waarin ze verduidelijken hoe je zo'n klasgesprek kunt starten. De videofragmenten kunnen dienen als aanzet tot of aanvulling bij een gesprek of debat. 
    Hier vind je de YouTube-afspeellijst. Je kan de reportage ook integraal online vinden. Klik hier om naar het lespakket te gaan. . In maart 2017 werd een extra lespakket ontwikkeld, gekoppeld aan de documentairereeks ‘IS in het visier’ (klik ‘hier’).


    Schrijf in op Schooldirect en blijf op de hoogte

    We raden elke GO! collega aan zich in te schrijven op Schooldirect. Zo blijf je op de hoogte van eventuele nieuwe maatregelen.

    RAN - Radicalisation Awareness network

    Het Europese RAN-netwerk werd in 2011 opgericht door de Europese Commissie als een netwerk van praktijkexperts, lokale en andere actoren ter preventie en bestrijding van gewelddadig extremisme. In maart 2015 namen Karin Heremans en Sarah Bossaert deel aan een het Europees congres 'Schools and radicalisation, holding difficult conversations' in Manchester.  Heel Europa is op zoek naar oplossingen en we kunnen veel van elkaar leren. Het is dan ook de bedoeling van het RAN via lezingen, workshops en goede praktijkvoorbeelden scholen, leerkrachten en opvoeders te ondersteunen in de aanpak van radicaliseringsprocessen. 'Best practices' uit de hele Europese Unie zullen straks gedeeld worden op de website van de RAN zodat scholen ze kunnen uittesten in de praktijk.

    Daarnaast wil men vanuit het veld een aantal beleidsaanbevelingen doen aan de Europese Unie.  Deze werden gebundeld in een onderwijsmanifest 'A manifesto for education, 'Empowering educators and schools', in maart 2015 overhandigd aan de Europese onderwijsministers. 

    Als gevolg hiervan richtte de Europese Commissie in november 2015 the RAN Center of Excellence op met negen werkgroepen waaronder een werkgroep onderwijs. Karin Heremans leidt samen met Michèle Hassen, onderwijsinspecteur in Parijs, de werkgroep onderwijs. De komende 4 jaar zullen ze verschillende meetings en vormingen organiseren verspreid over heel Europa.

    Nieuws over het RAN: RAN Update 32
    met o.m. onderzoek naar de impact van het RAN, voorbije en geplande activiteiten en publicaties.

De ‘RAN collection’ biedt een verzameling aan van good practices op Europees niveau. (Klik ‘hier’).


Ook via andere investeringen in bv. Erasmus+projecten plaatst de Europese Commissie de aanpak en preventie van radicalisering centraal op de agenda.

De mogelijkheden staan opgesomd in een Engelse folder: 'Tackling radicalisation through education and youth action'.

Vanuit de verschillende RAN-meetings die reeds plaatsvonden, kunnen we alvast de volgende tips meegeven waar individuele scholen mee aan de slag kunnen:

 
Tips voor alle scholen: 
 Aanbevolen leesvoer

  • Brochure van VVSG met checklists en achtergrondinformatie over radicalisering en over ondersteunende diensten.
  • Boek "De Jihadkaravaan" (2015). In dit boek tekende publicist Pieter Stockmans de bewogen levenswandel van Montasser AlDe'emeh op.
    Hier  meer info over het boek en hier voor het bijhorend interview in Knack.
  • Boek "Lokroep van IS" (Patrick Loobuyck, red., 2015). Hier meer info over het boek en enkele citaten in Knack.
  • De webpagina van het department onderwijs en vorming: http://onderwijs.vlaanderen.be/deradicalisering
  • De RAN nieuwsbrief
  • De RAN Collection

Het fenomeen 'radicalisering' is al enige tijd erg actueel in onze samenleving. Dit blijft niet zonder gevolgen in onze scholen. Het vertrek van jonge mensen richting oorlogsgebied roept heel wat vragen en bezorgdheden op bij het onderwijzend personeel, in de eerste plaats bij scholen die er van nabij mee geconfronteerd worden, maar ook bij andere, die via de media de berichtgeving daarover horen en bezorgd zijn om het welzijn van de hun toevertrouwde leerlingen. In de maatschappelijke discussies wordt het onderwijs bovendien naar voren geschoven als een belangrijke hefboom om dit fenomeen te helpen voorkomen en aanpakken.

Met deze visietekst wil het GO! duidelijk maken hoe het tegen dit fenomeen aankijkt en op welke manier scholen hun verantwoordelijkheid hierin kunnen opnemen. Met achtergrondinformatie over radicalisering en een concreet ondersteuningsaanbod willen we de scholen en de CLB's ook de nodige kennis, vaardigheden en attitudes aanreiken om met deze problematiek om te gaan. Op die manier hopen we een antwoord te bieden op de zogenaamde 'handelingsverlegenheid' die soms bij opvoeders wordt vastgesteld.

Het belang van actief burgerschap en het positief omgaan met diversiteit wordt hier in de verf gezet. We willen scholen sensibiliseren en motiveren om hier versterkt op in te zetten en zo de dreigende polarisatie in onze samenleving tegen te gaan. De school kan niet alle maatschappelijke problemen en onrechtvaardigheden oplossen, maar ze kan wel de haar toevertrouwde leerlingen een warme omgeving en maximale ontplooiingskansen bieden.

Het mag duidelijk zijn dat het onderwijs deze complexe problematiek niet alleen kan oplossen. Zowel voor de preventie als voor de aanpak van radicalisering is samenwerking met partners essentieel. Schoolteams die zich gesteund weten door een netwerk uit de lokale gemeenschap, verhogen ook de verbondenheid met de leerlingen en hun omgeving.

Het GO! biedt ook nascholingen en ondersteuning aan rond dit thema. Meer informatie daarover vind je hier.